Ustawa frankowa miała pomóc, a wyroków ubyło o 70%. Znamy dane z Katowic

Od ponad tygodnia nieoficjalnie „audytujemy” krajowe sądy pod kątem zmian aktywności orzeczniczej po wprowadzeniu ustawy frankowej. Za nami analiza statystyk z Białegostoku i Wrocławia, natomiast dziś zajmiemy się Katowicami – zarówno tamtejszym sądem okręgowym, jak i apelacją. Czy ustawa frankowa daje nadzieję frankowiczom na szybsze kończenie spraw o nieważność i zapłatę? Jak najnowsze dane mają się do tych sprzed roku?

Z tekstu dowiesz się:

• ilu sędziów zajmuje się sprawami frankowymi w katowickich sądach i jak przekłada się to na liczbę wydawanych wyroków,
• którzy sędziowie najmocniej zwolnili, a którzy w pojedynkę podnoszą wyniki całych wydziałów,
• co dzieje się w sprawach 049 c, inicjowanych przez posiadaczy kredytów waloryzowanych kursem innej waluty obcej niż frank szwajcarski,
• czy sądy w Katowicach są obecnie zdolne do opanowania wpływu spraw z powództwa banku o zwrot kapitału kredytu,
• jaki był wpływ spraw frankowych od 1 stycznia do 7 października 2026 roku,
• czy tzw. „automatyczne” wstrzymanie wykonywania umowy wpłynęło w jakikolwiek sposób na aktywność orzeczniczą katowickich sędziów.

Frankowicze z Katowic liczą, że specustawa usprawni postępowania przeciwko bankom. Co mówią nam najnowsze statystyki?

Przykład spraw frankowych pokazuje, jak ofiara masowego procederu zarządzanego przez korporacje może stać się problemem dla administracji publicznej. Przez kilka ostatnich lat frankowicze wprost bombardowali sądy pozwami przeciwko bankom, co skutkowało wydłużeniem się kolejek w wydziałach cywilnych i przewlekłością postępowań, również tych niepowiązanych w żaden sposób z wadliwymi umowami kredytowymi. Niewydolny wymiar sprawiedliwości nie jest najlepszą wizytówką dla rządu – nie dziwi więc, że polskie władze postanowiły uporządkować sytuację w sądach, czemu służyć miała ustawa frankowa.

Specustawa weszła w życie 7 sierpnia 2026 roku, wnosząc do spraw frankowych bardzo interesujący mechanizm w postaci automatycznego zabezpieczenia roszczenia, które „uruchamia się” w momencie doręczenia pozwanemu bankowi odpisu pozwu. Od tej chwili płatność miesięcznych rat kredytu zostaje zawieszona aż do prawomocnego wyroku sądu. Mechanizm ten odciąża zarówno sądy okręgowe, jak i apelacyjne. Pierwsze nie muszą rozpatrywać tysięcy wniosków o udzielenie zabezpieczenia, a drugie – zażaleń, które banki składały na postanowienia o jego udzieleniu.

Jak ustawa frankowa wpłynęła na sytuację katowickich sądów? Dwa miesiące od jej wejścia w życie postanowiliśmy to sprawdzić. Wysłaliśmy wnioski o udostępnienie informacji publicznej w postaci liczby wydanych wyroków w sprawach frankowych w okresie od 7 sierpnia do 7 października 2026 roku – z podziałem na poszczególnych sędziów – oraz analogicznych danych za ten sam okres 2025 roku. Zapytaliśmy również, jaki był wpływ spraw frankowych od początku roku do 7 października. Wnioski trafiły do Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego w Katowicach, a oba sądy odpowiedziały 15 października. Dzięki rozbiciu na nazwiska widać nie tylko wynik całych wydziałów, ale też to, kto realnie na niego pracuje. Nim przejdziemy do analizy, przypomnijmy, jak wyglądały statystyki tych sądów w I półroczu 2026 roku.

W I półroczu 2026 roku katowickie sądy miały znakomity wskaźnik opanowania wpływu dla spraw 049 cf

W przypadku Sądu Okręgowego w Katowicach w I półroczu 2026 roku wpływ spraw 049 cf wyniósł 226, natomiast ich załatwialność była na poziomie 628. Wskaźnik opanowania wpływu wyniósł 278 proc., natomiast kolejka spraw oczekujących na rozpoznanie skróciła się z 900 do 498. Pokrzepiające jest również to, że katowicki sąd I instancji był w minionym półroczu zdolny do opanowania wpływu spraw o kredyty w innych walutach obcych niż frank szwajcarski: wpływ tych spraw wyniósł 81, natomiast załatwialność była na poziomie 91. Wskaźnik opanowania wpływu wyniósł 112 proc.

W półrocznych statystykach Sądu Okręgowego w Katowicach uwagę zwraca ponadto bardzo dobra załatwialność spraw o symbolu 057 cf, czyli tych, które banki wytaczają frankowiczom, żądając zwrotu kapitału kredytu. Stosunek wpływu tych spraw do załatwialności wyniósł 164:354, a zatem wskaźnik opanowania wpływu uplasował się na poziomie ok. 216 proc. Kolejka spraw oczekujących na rozpatrzenie skróciła się z 1056 do 866.

Zaskakująco dobrze prezentują się również statystyki Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który w I półroczu 2026 roku załatwił 1664 sprawy frankowe, natomiast otrzymał ich 820. Wskaźnik opanowania wpływu wyniósł 203 proc., a kolejka spraw oczekujących na załatwienie skróciła się z 6719 do 5875.

W przypadku spraw 049 c, czyli dotyczących pozostałych kredytów w walucie obcej, sytuacja nie wygląda już tak kolorowo: w I półroczu br. wpływ tych spraw wyniósł 109, a załatwialność… 9. Wskaźnik opanowania wpływu wyniósł więc zaledwie 8 proc. Na początku roku w kolejce na rozpatrzenie czekało 150 spraw z tej kategorii, a na końcu półrocza było ich już 250. Napływ spraw 057 cf, o zwrot kapitału, jest w katowickiej apelacji dość powolny: w I półroczu trafiły tam 42 takie sprawy, a sąd załatwił w tym okresie 9.

Statystyki Sądu Okręgowego w Katowicach po wejściu w życie ustawy frankowej – co się zmieniło?

Przejdźmy teraz do najnowszych danych. Zacznijmy od Sądu Okręgowego w Katowicach, który w okresie od 7 sierpnia do 7 października 2026 roku wydał w sprawach frankowych 44 wyroki. Na ten wynik pracowało 22 sędziów, przynajmniej w teorii, bo w praktyce sześciu z nich nie wydało w tym okresie ani jednego wyroku. Statystyka robi się znacznie bardziej szokująca, gdy porównamy ją z rokiem poprzednim. Pomiędzy 7 sierpnia a 7 października 2025 roku ten sam sąd, z tym samym składem 22 sędziów, wydał w tych sprawach aż 147 wyroków. Jedynie dwóch sędziów miało wówczas zerową aktywność orzeczniczą, a ośmiu wydało co najmniej po 10 wyroków.

Rozbicie na nazwiska pokazuje, że nie jest to efekt jednego czy dwóch „słabszych” sędziów. Liczba wyroków spadła u 16 z 22 orzekających, u dwóch pozostała bez zmian, a czterech poprawiło swój wynik – każdy o jeden wyrok. Najbardziej rzuca się w oczy piątka sędziów, która rok temu należała do najaktywniejszych w wydziale: Ewa Gradowska, Marzena Machura-Gałecka, Robert Molenda, Ewa Dyja i Marian Zawała wydali wtedy łącznie 69 wyroków, a w tym roku – 8. Średnio na jednego sędziego przypadało przed rokiem 6,7 wyroku, dziś – 2. Najwięcej orzeczeń w tegorocznym okresie wydały Joanna Kurek-Pachla (9) i Agata Witkowska (7); razem odpowiadają za ponad jedną trzecią wyroków całego sądu.

Trzeba uczciwie dodać, że sama liczba wyroków nie oddaje całej pracy sędziego. Dane obejmują wyłącznie wyroki w sprawach frankowych, a nie postanowienia, uzasadnienia czy sprawy z innych kategorii, a w okresie wakacyjnym część sędziów korzysta z urlopów. Te zastrzeżenia dotyczą jednak obu porównywanych okresów w podobnym stopniu, więc nie tłumaczą spadku o 70 proc.

Spowolnienia trudno też tłumaczyć brakiem pracy. Na koniec czerwca na rozpoznanie czekało w tym sądzie 498 spraw frankowych, a od początku roku do 7 października wpłynęło 315 nowych. Napływ rzeczywiście wyhamował – zestawienie z danymi półrocznymi (226 spraw w I półroczu) sugeruje, że od lipca przybyło ich mniej niż sto – ale w kolejce wciąż leżą setki spraw, w których można wydać wyrok. Materiału sędziom nie brakuje.

Wyraźne spowolnienie orzecznicze nastąpiło w katowickim okręgu mimo udogodnień, jakie daje sądom ustawa frankowa. Mamy tu do czynienia z wyjątkowo absurdalnym przypadkiem: statystyki były lepsze w okresie, w którym Ministerstwo Sprawiedliwości przekonywało opinię publiczną, że franki destabilizują sytuację w polskim sądownictwie i odbierają Polakom możliwość uzyskiwania wyroków w rozsądnym czasie. Minęło kilka miesięcy, a katowiccy sędziowie zamiast rekordowych statystyk „dowieźli” o 70 proc. mniej orzeczeń niż w analogicznym okresie 2025 roku. Niepokojące jest to, że za pogorszenie się wyników nie odpowiada kilku sędziów, którzy w analizowanym czasie poszli na urlop czy zwolnienie lekarskie. Trend jest charakterystyczny dla całego wydziału, a skoro tak, to można mówić już o pewnej prawidłowości, a nie o nic nieznaczącym przypadku.

Sąd Apelacyjny w Katowicach „ratuje honor” ustawy frankowej? A może to pozory?

Sprawdźmy teraz, czy lepsze informacje dla frankowiczów ma katowicka apelacja, w której sprawami przeciwko bankom zajmują się I i V Wydział Cywilny. Z udostępnionych nam danych wynika, że w okresie od 7 sierpnia do 7 października 2026 roku w I Wydziale Cywilnym wydano łącznie 171 frankowych wyroków. W analogicznym okresie roku ubiegłego ten sam wydział wydał ich 145. Mamy więc do czynienia ze wzrostem liczby orzeczeń o 17,9 proc.

W tym miejscu trzeba jednak podkreślić, że w analizowanym okresie 2026 roku sprawami frankowymi zajmowało się w tym wydziale 15 sędziów, podczas gdy rok wcześniej było ich 13. Wydział został zasilony przez sędziów delegowanych, którzy bezpośrednio przyczynili się do wzrostu aktywności orzeczniczej. Skala tego wsparcia jest duża. W tym roku w wydziale orzekało pięcioro sędziów delegowanych z sądów niższych instancji i wydali oni 59 ze 171 wyroków, czyli co trzeci. Rok wcześniej delegowanych było dwóch i odpowiadali za 20 wyroków. Sędziowie apelacyjni wydali natomiast 112 wyroków wobec 125 przed rokiem, co oznacza, że bez delegacji wydział zanotowałby spadek o ok. 10 proc. Najwięcej frankowych wyroków w całym wydziale wydał zresztą sędzia delegowany – SSO Jacek Włodarczyk (21, rok wcześniej 11). Wyraźnie przyspieszyła też SSA Ewa Majwald-Lasota (z 6 do 16), a mocno zwolniła SSA Małgorzata Wołczańska (z 14 do 7). Ciekawostka: jedna z delegowanych, Katarzyna Zadora, figuruje także na liście Sądu Okręgowego, gdzie w tym samym okresie wydała dwa frankowe wyroki – w apelacji cztery.

Liczba orzeczeń przypadających na jednego sędziego pozostała więc praktycznie bez zmian – 11,4 wobec 11,2 przed rokiem. Ustawa frankowa nie przyczyniła się zatem do poprawy sytuacji frankowiczów w tym konkretnym wydziale; wzrost to zasługa dodatkowych rąk do pracy.

W V Wydziale Cywilnym w okresie od 7 sierpnia do 7 października 2026 roku wydano 117 frankowych wyroków, a pracowało na nie 11 sędziów. Rok wcześniej wyroków w tych sprawach wydano tu 112, przy identycznej liczbie orzekających. Wzrost wyniósł 4,46 proc., a zatem o wielkiej rewolucji nie ma mowy. Co więcej, ten skromny wynik ma wyraźnego autora. SSA Dariusz Chrapoński wydał 31 wyroków, ponad dwa razy więcej niż rok wcześniej (14), co daje ponad jedną czwartą dorobku całego wydziału. Przyspieszyli też SSA Grzegorz Misina (z 8 do 15) i SSA Wiesława Namirska (z 10 do 17). U siedmiorga z pozostałych ośmiorga sędziów liczba wyroków jednak spadła – najmocniej u SSA Olgi Gornowicz-Owczarek (z 19 do 10) i SSA Grzegorza Stojka (z 9 do 3). Gdyby z zestawienia wyłączyć sędziego Chrapońskiego, wydział wydałby 86 wyroków wobec 98 przed rokiem, czyli o 12 proc. mniej.

Tymczasem do katowickiej apelacji wciąż trafiają setki nowych spraw frankowych: od 1 stycznia do 7 października 2026 roku wpłynęło ich 768 do I Wydziału Cywilnego i 304 do V Wydziału Cywilnego, łącznie 1072.

Z udostępnionych nam informacji wynika też, że w Sądzie Apelacyjnym w Katowicach nadal nie wdrożono systemu DAS (Digitalizacji Akt Sądowych), który według wcześniejszych zapewnień resortu sprawiedliwości miał służyć m.in. usprawnieniu postępowań frankowych. W I Wydziale Cywilnym akta spraw nie są digitalizowane, a w V Wydziale Cywilnym, jak napisał sąd, modułu DAS ani nie wdrożono, ani nie udostępniono. Zapowiedzi rządzących dotyczące tego systemu sięgają końcówki 2024 roku. Minęły prawie dwa lata, a digitalizacji w sądach jak nie było, tak nie ma. I nie dotyczy to tylko Katowic – podobne odpowiedzi nadsyłają nam również inne duże jednostki, co może świadczyć o tym, że albo Ministerstwo Sprawiedliwości zmieniło zdanie w kwestii wdrożenia DAS (i zapomniało poinformować o tym w mediach), albo system nie zdał egzaminu w fazie testów i termin jego ostatecznego wdrożenia został przesunięty.

Podsumowanie

Analiza najnowszych statystyk orzeczniczych sądów w Katowicach wskazuje na brak większego wpływu ustawy frankowej na liczbę wydawanych w tych jednostkach wyroków. Choć automatyczne wstrzymanie wykonywania umowy obowiązuje już od dwóch miesięcy, nie przekłada się to w sposób bezpośredni na zdolność sędziów do opanowania frankowego wpływu. W sądzie okręgowym liczba wyroków spadła o 70 proc., i to niemal u wszystkich sędziów. W apelacji wzrost jest, ale jego źródłem są sędziowie delegowani i kilku wyjątkowo pracowitych orzekających, a nie nowe przepisy – po odjęciu tych czynników oba wydziały wypadłyby słabiej niż przed rokiem.

Co ciekawe, ze statystyk półrocznych tych sądów wynika, że już przed wprowadzeniem ustawy frankowej były one zdolne do opanowania wpływu, i to na bardzo wysokim poziomie. Warto mieć to na uwadze, gdy Ministerstwo Sprawiedliwości zacznie chwalić się w mediach coraz większą wydajnością wydziałów cywilnych i postanowi połączyć ten fakt z wejściem w życie ustawy frankowej.