Frankowicze mają dość chaosu w orzeczeniach. Petycja ws. wyroków TSUE trafia do sądów

Po serii głośnych wyroków TSUE, które ujednoliciły linię orzeczniczą i przechyliły szalę zwycięstwa na stronę Frankowiczów, sprawne orzekanie przez sędziów i korzystanie z bogatego orzecznictwa TSUE nie powinno być dziś problemem. Okazuje się jednak, że niektóre sądy mają nadal duże problemy ze sprawnym wydawaniem wyroków. Zalicza się do nich Sąd Okręgowy w Gdańsku, który jest jednym z najmocniej obleganych przez Frankowiczów sądów. W I połowie 2025 roku tamtejsi sędziowie orzekający w sprawach frankowych mieli po ok. 900 spraw w referatach. Wówczas media (m.in. RMF) donosiły, że gdański sąd bije wszelkie rekordy i każe czekać na pierwszą rozprawę w sprawach frankowych nawet 6 lat. Ministerstwo Sprawiedliwości nie zdecydowało się jednak na uruchomienie w Gdańsku specjalnego wydziału lub sekcji dedykowanej do rozstrzygania sporów frankowych. Trudną sytuację sędziów z SO w Gdańsku dostrzegł analityk finansowy zajmujący się sprawami frankowymi, ukrywający się pod pseudonimem Zenon Frankster. W dniu 28 stycznia br. skierował on petycję do Sądu Okręgowego w Gdańsku z prośbą o zaznajomienie sędziów, asesorów sądowych, referendarzy sądowych oraz asystentów sędziów z wytypowanym przez niego orzecznictwem TSUE. Treść petycji można pobierać, edytować i przesyłać do Prezesów innych sądów. Taka akcja ma znaczenie, bo banki także próbują docierać do sędziów z własną wykładnią orzecznictwa TSUE.

• Analityk finansowy (prywatnie Frankowicz) przesłał do Sądu Okręgowego w Gdańsku petycję, której celem jest zaznajomienie sędziów, asesorów i referendarzy sądowych a także asystentów sędziów z wybranymi tezami z orzecznictwa TSUE. Petycja jest ogólnodostępna i można ją wysyłać do innych sądów.
• Ujęte w petycji wyroki dotyczą spraw polskich oraz spraw z innych krajów UE, które także są wiążące dla polskich sądów. Odnoszą się one do zagadnień najbardziej palących na obecnym etapie sporów frankowych, m.in. do rozsyłania przez banki wezwań do zapłaty przed uznaniem umowy za nieważną, przedawnienia roszczeń banków, obrony konsumenta przed przedwczesną wymagalnością roszczeń banku, kosztów procesów o zwrot kapitału.
• Składanie petycji do sądów i uświadamianie sędziów w kwestii orzecznictwa TSUE ma sens i może przyczynić się do uporządkowania i ujednolicenia orzecznictwa. Tym bardziej, że banki prowadzą własną „kampanię edukacyjną” i często manipulują tezami z wyroków TSUE zgodnie z własnym interesem.

Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiadało przygotowanie pomocy merytorycznej dla sędziów z orzecznictwa TSUE. Frankowicze znów musieli wziąć sprawy w swoje ręce – składają do sądów petycje w sprawie stosowania orzeczeń TSUE

Sztandarowym pomysłem Pełnomocnik MS ds. ochrony praw konsumenta A. Wiewiórowskiej-Domagalskiej było przygotowanie na użytek sędziów tez z orzecznictwa TSUE i szkolenie ich z tych zagadnień. Od pewnego czasu w eterze jest cisza na temat postępów tych prac, które miały być częścią projektu Digitalny Asystent Sędziego. Za to Pani Wiewiórowska-Domagalska w ostatnim czasie skupia się na atakowaniu kancelarii prawnych broniących praw konsumentów i na promowaniu projektu ustawy frankowej, która przez wielu ekspertów jest oceniana jako bubel prawny.

Frankowicze znów musieli wziąć sprawy w swoje ręce. Znany analityk ukrywający się pod pseudonimem Zenon Frankster (naprawdę nazywa się Marek Wyszkowski) przygotował petycję mającą na celu zaznajomienie sędziów oraz reszty personelu sądów z orzecznictwem TSUE. Jak sugeruje pseudonim, Zenon Frankster jest także Frankowiczem walczącym z bankiem o sprawiedliwość. Internauci zapewne znają tę postać z licznych filmików na You Tubie. Zenon Frankster jest analitykiem finansowym, który przygotowuje dla Frankowiczów kalkulacje dotyczące opłacalności procesów sądowych i ugód z bankami.

Tym razem Zenon Frankster, w ramach działalności pro bono, przygotował treść petycji, którą przesłał do Sędzi Joanny Łaguny, Prezes Sądu Okręgowego w Gdańsku. Wybór tego sądu wynika prawdopodobnie z opisanych wcześniej okoliczności. Autor petycji zaznaczył jednak, że można z niej korzystać i przesyłać do innych sądów w kraju.

Celem petycji jest zaznajomienie sędziów, asesorów sądowych, referendarzy sądowych, asystentów sędziów z z wydziałów cywilnych, które zajmują się orzekaniem w sprawach frankowych, z treścią wybranych przez autora orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ma to przyczynić się do poprawy sprawności działania sądów oraz do ujednolicenia orzecznictwa. Autor petycji wyraził nadzieję, że sprawy frankowe mogą być rozpoznawane dużo sprawniej w ramach aktualnej procedury, jeśli sędziowie będą znali i stosowali normy prawa polskiego zgodnie z wykładnią prawa wspólnotowego dokonywaną przez TSUE.

Które wyroki TSUE zostały wymienione w petycji do SO w Gdańsku

Orzecznictwo TSUE w sprawach dotyczących konsumentów jest bardzo bogate. Biorąc pod uwagę wyłącznie orzeczenia wydane w polskich sprawach frankowych, można założyć że jest ich kilkadziesiąt. Zenon Frankster nie powoływał się w petycji na głośne i znane wszystkim wyroki, takie jak sprawa Dziubak (C-260/18) czy sprawa dotycząca wynagrodzenia za korzystanie z kapitału (C-520/21), ale na mniej znane wyroki wydane zarówno w sprawach polskich jak i w sprawach z innych krajów UE, które mają zastosowanie do orzecznictwa polskich sądów w sprawach frankowych. Poniżej prezentujemy wyroki ujęte w petycji do Prezes SO w Gdańsku wraz z sugestiami dla sędziów od autora petycji.

1. Wyrok z 22.01.2026 r. w polskiej sprawie C-902/24 Herchoski

Treść punktu 74 orzeczenia mówi o tym, że wezwanie do zwrotu kapitału nie może odnosić skutków, w tym w zakresie odsetek za opóźnienie dla banku, dopóki bank utrzymuje że umowa kredytowa jest ważna.

Autor petycji uważa, że sąd może na tej podstawie oddalać „ostrożnościowe” pozwy banków (składane „na wypadek gdyby sąd uznał umowę za nieważną”) jako przedwczesne i nieskuteczne.

2. Wyrok z 13.07.2023 r. w sprawie hiszpańskiej C-35/22 CAJASUR Banco

W punkcie 32 TSUE stwierdził, że skoro nieuczciwy charakter niektórych standardowych warunków został stwierdzony w utrwalonym orzecznictwie krajowym, to instytucje bankowe powinny podjąć inicjatywę aby usunąć z umów nieuczciwe warunki zanim zostanie wytoczone jakiekolwiek powództwo do sądu.

Przenosząc ten wyrok na polskie podwórko, autor petycji zasugerował sędziom aby uznali za początek biegu przedawnienia roszczeń banków moment kiedy utrwaliło się orzecznictwo TSUE dot. abuzywnych klauzul przeliczeniowych. Od tego momentu banki wiedziały o nieuczciwym charakterze zapisów ale nic nie zrobiły aby usunąć je z umów i zabezpieczyć zwrot swoich roszczeń przed przedawnieniem. Sąd w takiej sytuacji może oddalać uznane za przedawnione roszczenia restytucyjne nieuczciwych banków.

3. Wyrok z 21.12.2016 r. w sprawie polskiej C-119/15 Biuro Podróży Partner

Punkt 38 orzeczenia odnosi się do wpisów klauzul abuzywnych do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK. TSUE stwierdził, że rejestr ten musi być przejrzysty nie tylko w interesie konsumentów ale także przedsiębiorców.

Zdaniem autora petycji polskie sądy mogą uznawać bierność banków za brak należytej dbałości o własne interesy skutkującą przedawnieniem ich roszczeń. Przypomnijmy, że pierwsze klauzule przeliczeniowe z umów frankowych zaczęły trafiać do rejestru UOKiK już w 2012 roku po wyrokach Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Mimo to banki przez wiele kolejnych lat nic nie zrobiły aby usunąć z umów kredytowych niedozwolone postanowienia oraz aby zapobiec przedawnieniu roszczeń o zwrot kapitału.

4. Wyrok z 21.02.2013 r. w sprawie węgierskiej C-472/11 Banif Plus Bank

W punkcie 36 tego wyroku TSUE stwierdził, że sąd krajowy nie ma obowiązku czekać na to, że konsument poinformowany o jego prawach złoży oświadczenie, wnosząc o stwierdzenie nieważności takiego warunku.

Z niniejszego postanowienia autor petycji wysnuł wniosek, że sąd krajowy może odstąpić od przesłuchiwania kredytobiorcy, jeśli w dokumentach występują niedozwolone warunki umowne. Skorzystanie z tej opcji przyczyniłoby się do większej ekonomiki procesowej sądów.

5. Wyrok z dnia 29.04.2021 r. w polskiej sprawie C-19/20 Bank BPH

W punkcie 97 tego wyroku TSUE stwierdził, że sąd krajowy winien wskazać stronom, w sposób obiektywny i wyczerpujący, konsekwencje prawne, jakie może pociągnąć za sobą usunięcie nieuczciwego warunku.

W opinii autora petycji zapis ten sugeruje, że na sądzie krajowym spoczywa obowiązek pouczenia obu stron o prawdopodobnym wyniku sprawy, o skutkach usunięcia nieuczciwego postanowienia, a także o obowiązku realizacji Dyrektywy 93/13, która przewiduje sankcje wobec nieuczciwego przedsiębiorcy oraz ochronę konsumenta np. poprzez zbadanie czy roszczenie restytucyjne banku nie uległo przedawnieniu oraz ewentualne rozłożenie spłaty reszty kapitału na raty.

6. Wyrok z 16.03.2023 r. w polskiej sprawie C-6/22 M.B. i in.

Punkt 44 tego wyroku stanowi o tym, że z uwagi na cel jakim jest ochrona konsumenta i w świetle unijnej Dyrektywy 93/13 sąd krajowy nie ma prawa badać z urzędu sytuację majątkową konsumenta, który zażądał unieważnienia umowy wiążącej go bankiem, w celu ustalenia czy unieważnienie umowy może narazić konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje.

Według autora petycji sąd nie może karać konsumenta natychmiastową wymagalnością roszczenia wysuwanego przez nieuczciwy bank, jak również uzależniać przyznania konsumentowi ochrony od jego sytuacji majątkowej.

7. Postanowienie z 18.10.2023 r. w bułgarskiej sprawie C-117/23 Eurobank Bulgaria

W sentencji tego wyroku TSUE stwierdził, że ochrona konsumenta wynikająca z Dyrektywy 93/13 wymaga aby sąd krajowy podjął wszelkie niezbędne środki w celu ochrony konsumenta, tak aby zagwarantować temu konsumentowi, że ostatecznie znajdzie się on w sytuacji, w jakiej znajdowałby się, gdyby warunki uznane za nieuczciwe nigdy nie istniały.

Według autora petycji sąd powinien skorzystać z art. 320 Kpc i rozłożyć spłatę roszczeń banku na raty w terminie zgodnym z treścią umowy kredytowej.

8. Wyrok z 27.11.2025 r. w polskiej sprawie C-746/24 Gryczara vs. Bank Millennium

W punkcie 63 wyroku TSUE stwierdził, że postanowienia Dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie przepisom krajowym pozwalającym na obciążanie konsumenta, który przegrał sprawę w ramach powództwa banku o zwrot kapitału, kosztami postępowania i opłatami sądowymi.

Autor petycji uważa, że sądy nie mogą obciążać konsumentów kosztami procesu jeśli przeciwnikiem konsumenta jest profesjonalista (bank) stosujący w umowach nieuczciwe postanowienia.

9. Wyrok z 11.12.2025 r. w polskiej sprawie C-767/24 Kuszycka vs. mBank

W punkcie 60 tego wyroku TSUE stwierdził, że Dyrektywa 93/13 sprzeciwia się orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym złożenie przez konsumenta oświadczenia o potrąceniu jego wierzytelności z wierzytelnością banku pociąga za sobą dorozumiane zrzeczenie się przez niego zarzutu przedawnienia dotyczącego wierzytelności, na którą powołuje się wspomniany bank.

Autor petycji podpowiada sądom, że w pierwszej kolejności powinny badać kwestię ewentualnego przedawnienia roszczeń banku, a dopiero w drugiej kolejności badać skuteczność zarzutu potrącenia.

10. Wyrok z 14.03.2013 r. w sprawie hiszpańskiej C-415/11 Aziz

W punkcie 73 tego wyroku TSUE stwierdził, że sąd krajowy musi sprawdzić w przypadku długoterminowych umów przewidujących wcześniejszą wymagalność spłaty, jeśli konsument przez jakiś czas nie wywiązuje się ze zobowiązań (nie spłaca terminowo rat), czy prawo krajowe przewiduje odwrócenie skutków wymagalności tej pożyczki.

Autor petycji uważa, że polskie sądy mogą w takich sytuacjach skorzystać z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim tj. z Sankcji Kredytu Darmowego oraz z art. 320 Kpc, który pozwala rozłożyć zasądzone na rzecz banku świadczenie na raty.

Podsumowanie wyróżnionych w petycji tez z orzecznictwa TSUE i wynikających z nich praktycznych sugestii dla polskich sądów:

• sądy krajowe mogą oddalać przedwczesne pozwy banków o zwrot kapitału jako nieskuteczne przed ostatecznym uznaniem umowy kredytowej za nieważną
• sądy powinny liczyć 3-letni okres przedawnienia roszczeń banków od momentu kiedy utrwaliło się orzecznictwo TSUE w sprawie abuzywnych klauzul przeliczeniowych albo od momentu wpisania klauzuli danego banku do rejestru UOKiK
• sądy krajowe mogą wydawać wyroki unieważniające umowy zawierające klauzule abuzywne bez przesłuchiwania kredytobiorców (tylko na podstawie dokumentacji), co przyspieszy postępowania
• sąd powinien pouczyć obie strony (nie tylko konsumenta ale także bank) o skutkach uznania danego postanowienia za niedozwolone, m.in. powinien poinformować o sankcjach wobec nieuczciwego przedsiębiorcy oraz o ochronie konsumenta m.in. poprzez badanie czy roszczenie o zwrot kapitału nie uległo przedawnieniu oraz przez ewentualne rozłożenie spłaty reszty kapitału na raty
• sąd nie może uzależniać przyznania konsumentowi ochrony od jego sytuacji majątkowej
• sąd może korzystać z prawa przyznanego mu art. 320 Kpc tj. decydować o rozłożeniu spłaty roszczeń banku na raty
• sądy nie powinny obciążać konsumentów kosztami przegranych procesów o zwrot kapitału w sytuacji gdy sprawa toczy się z powództwa nieuczciwego banku stosującego w umowach niedozwolone postanowienia
• po zgłoszeniu przez którąś ze stron zarzutu potrącenia roszczeń, sąd w pierwszej kolejności powinien zbadać czy roszczenia banku nie są już przedawnione, a dopiero w drugiej kolejności zbadać skuteczność zarzutu potrącenia
• na podstawie tego, że konsument zgłasza zarzut potrącenia, sąd nie może wywodzić wniosku, że zrzeka się on zarzutu przedawnienia roszczeń banku
• przed wydaniem decyzji o wcześniejszej wymagalności spłaty długoterminowej pożyczki sąd musi zbadać czy istnieją przepisy pozwalające odwrócić skutki wymagalności tej pożyczki. Chodzi tu o przepisy dotyczące Sankcji Kredytu Darmowego oraz o art. 320 Kpc tj. rozłożenie długu na raty

Banki także prowadzą „akcję edukacyjną” w zakresie interpretacji najnowszego orzeczenia TSUE w sprawach frankowych (C-902/24 Herchoski)

Tymczasem banki także nie zasypiają gruszek w popiele i tłumaczą jak należy odczytywać najnowszy wyrok TSUE z dnia 22 stycznia 2026 r. w polskiej sprawie o sygn. C-902/24 dotyczącej kredytu frankowego. Na łamach miesięcznika Bank.pl zacytowane zostały wypowiedzi Prezesa ZBP Tadeusza Białka dotyczące najważniejszych – w jego ocenie – tez płynących z tego wyroku.

Według T. Białka TSUE potwierdził, że potrącenie jest jednym z dopuszczalnych sposobów odzyskania przez bank kapitału, do którego bank ma prawo w wyniku nieważności umowy. Trybunał pozwolił bankom zgłaszać zarzut potrącenia jako zarzut ewentualny, nawet w sytuacji gdy bank kwestionuje nieważność umowy.

Tutaj trzeba wyjaśnić, że banki od dawna miały do dyspozycji zarzut potrącenia, z którego niezwykle rzadko korzystały. Wolały straszyć Frankowiczów wezwaniami do zapłaty oraz kontrpozwami z żądaniem zwrotu w bardzo krótkim terminie ogromnych sum powiększonych o odsetki za opóźnienie. Kluczowe w najnowszym wyroku TSUE do sprawy C-902/24 jest stwierdzenie, że prawo banku do zwrotu kapitału jest skuteczne dopiero po prawomocnym uznaniu przez sąd umowy za nieważną. Co więcej – zgodnie z tym wyrokiem – wezwania do zapłaty kapitału rozsyłane przez banki przed wyrokami unieważniającymi umowy oraz w sytuacji gdy banki w toku procesów utrzymują, że umowy są ważne, są nieskuteczne (także w zakresie odsetek za opóźnienie dla banków) aż do prawomocnych wyroków ustalających nieważność tych umów.

Tadeusz Białek zastrzega w wywiadzie, że podawane przez niego informacje nie są interpretacjami wyroków dokonanymi przez ZBP, ale fragmentami uzasadnienia orzeczenia TSUE. Trudno się z tym zgodzić w kontekście następującej wypowiedzi Prezesa ZBP, cyt. „Wyrok wyraźnie wskazywał, że teoria SALDA powinna być teorią dominującą”. Jest to poważne nadużycie, bo TSUE w żadnym fragmencie wyroku do sprawy C-902/24 nie zarekomendował do rozliczeń teorii salda zamiast teorii dwóch kondykcji.

Wyrok ten nie jest wcale ukłonem w stronę banków. Choć Trybunał pozwala bankom korzystać w ramach obrony procesowej ze zgłaszanego ewentualnie zarzutu potrącenia, to jednocześnie nakazuje sądom aby po uwzględnieniu zarzutu potrącenia rozstrzygały w sprawie kosztów tak aby nie zniechęcać konsumentów do dochodzenia swoich praw. W wyroku jest też wyraźnie powiedziane, że dopóki bank kwestionuje nieważność umowy, nie należą mu się odsetki za opóźnienie.

Podsumowanie

Orzecznictwo TSUE w sprawach dotyczących konsumenta, w tym w sprawach frankowych, jest bardzo obszerne. Wielu sędziów jest tak obłożonych sprawami, że zwyczajnie nie jest w stanie zapoznać się dokładnie z wszystkimi orzeczeniami wydanymi w sprawach polskich oraz w sprawach z innych krajów, które również są wiążące dla polskich sądów. Skutkuje to przewlekłością procesów a często także brakiem jednolitej linii orzeczniczej w niektórych tematach, np. jeśli chodzi o przedawnienie roszczeń banków albo o sposób rozliczenia umowy (teoria dwóch kondykcji vs. teoria salda).

Pomocą merytoryczną dla sędziów miał być zbiór tez przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Jak na razie nie ma żadnego komunikatu z MS wskazującego, że sędziowie  otrzymali takie wsparcie w postaci instrukcji. Dlatego Frankowicze próbują docierać do sądów z petycją zawierającą wybrane tezy z orzecznictwa TSUE, które dotyczą najważniejszych problemów, tj. przedawnienia roszczeń banków, rozliczeń umów po unieważnieniu, przedwczesnych pozwów banków o zwrot kapitału, obciążania konsumentów kosztami przegranych procesów o zwrot kapitału. We wszystkich tych tematach TSUE wypowiadał się w duchu ochrony konsumenta i polskie sądy powinny to stanowisko respektować.