Ustawa frankowa miała pomóc, a wyroków ubyło. Szokujące dane z Warszawy

O sprawach frankowych bardzo długo mówiło się niemal wyłącznie w kontekście Sądu Okręgowego w Warszawie i tamtejszego XXVIII Wydziału Cywilnego, do którego trafiało kilkadziesiąt procent powództw przeciwko bankom. Ten stan rzeczy został częściowo zmieniony nowelizacją kpc z kwietnia 2023 roku, mimo to Sąd Okręgowy w Warszawie wraz ze wspomnianym wydziałem frankowym wciąż stanowi centrum sporów dla tysięcy kredytobiorców. W tym kontekście warto zastanowić się, co w sytuacji tego sądu zmieniła wprowadzona niedawno ustawa frankowa: czy dzięki zawartym w niej rozwiązaniom spory o symbolu 049 cf są teraz rozpatrywane szybciej i sprawniej? Odpowiedź na to pytanie znajduje się w tekście.

Wiemy, ile wyroków wydał Sąd Okręgowy w Warszawie po wejściu w życie ustawy frankowej. Uwaga – można się zdziwić

Frankowicz, idąc do sądu z powództwem o nieważność i zapłatę, ma nadzieję na otrzymanie wyroku w rozsądnym czasie. Temu między innymi miało służyć wprowadzenie ustawy frankowej, regulującej kwestie związane z procesami przeciwko bankom. Masowe spory o hipoteki w walucie obcej przez kilka minionych lat były ogromnym wyzwaniem dla warszawskich sądów, do których wpływało zdecydowanie najwięcej powództw przeciwko bankom. Nic dziwnego, że po wprowadzeniu ustawy kredytobiorcy chcą wiedzieć, co zmieniło się w sytuacji Wydziału Frankowego (i nie tylko) po zmianach legislacyjnych.

Zdecydowaliśmy się to sprawdzić. Wysłaliśmy zatem do Sądu Okręgowego w Warszawie zapytanie o liczbę wyroków wydanych w sprawach 049 cf w okresie od 7 sierpnia (data wejścia w życie ustawy) do 7 października 2026 roku. Nasz wniosek zawierał również prośbę o zestawienie tych danych ze statystykami z analogicznego okresu 2025 roku. W odpowiedzi otrzymaliśmy dostęp do indywidualnych statystyk każdego sędziego zajmującego się sprawami frankowymi, z podziałem na konkretne wydziały cywilne.

W Sądzie Okręgowym w Warszawie funkcjonuje aż 7 wydziałów cywilnych orzekających w sprawach o nieważność i zapłatę. Najwięcej spraw jest rejestrowanych oczywiście w XXVIII Wydziale Cywilnym, tzw. frankowym, w którym orzeka 44 sędziów. Sędziowie ci w okresie od 7 sierpnia do 7 października 2026 roku wydali 895 wyroków, co daje średnio 20 wyroków na sędziego. Dla porównania, w analogicznym okresie 2025 roku w wydziale tym wydano 999 wyroków w sprawach 049 cf, czyli średnio niemal 23 wyroki na sędziego. Spadek efektywności orzeczniczej wyniósł zatem 10,4 proc.

Zestawienie z nazwiskami pokazuje, że wydział frankowy nie zwolnił równomiernie. 18 sędziów wydało w tym roku więcej wyroków niż rok wcześniej, a 3 – dokładnie tyle samo. Spadek jest efektem wyników 20 sędziów, którzy łącznie wydali 333 wyroków wobec 635 rok wcześniej. W tej grupie są również dwie osoby, które rok temu wydały po kilkadziesiąt wyroków, a w tegorocznym okresie nie wydały żadnego. Z danych nie wynika, czym to było spowodowane – może to być np. nieobecność lub zmiana przydziału spraw.

Oczywiście musimy brać pod uwagę, że w zestawieniu znalazły się tylko sprawy zakończone merytorycznie. Dużą część spraw sędziowie kończą umorzeniem, np. na skutek zawarcia przez strony dobrowolnej ugody. Jak poinformował nas sąd, w omawianym okresie 2026 roku liczba umorzeń w sprawach 049 cf wyniosła 1405. W tym samym okresie 2025 roku sąd umorzył 2021 frankowych postępowań. Liczba innych załatwień spadła natomiast ze 169 do 76. Są to dane ogólne, obejmujące wszystkie wydziały cywilne.

Nie da się ukryć, że kredytobiorcy pseudowalutowi mogą być zdziwieni tą statystyką. Spadek liczby wyroków i umorzeń po wejściu w życie specustawy jest o tyle ciekawy, że przynajmniej w teorii od 7 sierpnia br. sprawy frankowe generują po stronie sądów znacznie mniej pracy niż dotychczas. Przypominamy, że ustawa upowszechnia rozpoznawanie spraw na posiedzeniach niejawnych, a ponadto wprowadza automatyczne zabezpieczenie powództwa, co zdejmuje z sędziów obowiązek rozpatrywania wniosków o udzielenie tego środka tymczasowego.

Pozostałe wydziały: spadki od 54 do 93 proc.

Następny w zestawieniu jest I Wydział Cywilny, w którym sprawami frankowymi zajmowało się w omawianych okresach 8 sędziów. Tu statystyka nie jest już tak imponująca: w analizowanym okresie 2026 roku wydział wydał zaledwie 10 frankowych wyroków, podczas gdy rok wcześniej było ich 37. Spadek wyniósł więc 73 proc.

Jeszcze gorzej prezentuje się sytuacja w II Wydziale Cywilnym, gdzie w ciągu 2 miesięcy od wejścia w życie ustawy frankowej wydano tylko 3 wyroki w sprawach 049 cf. Rok wcześniej tych wyroków było 44, a zatem spadek wyniósł spektakularne 93 proc. Na „sukces” w postaci 3 wyroków pracowało tutaj 6 sędziów.

Rewelacji nie ma również w III Wydziale Cywilnym, w którym widać wyraźny spadek aktywności orzeczniczej. Od 7 sierpnia do 7 października 2026 roku 11 sędziów wydało tu łącznie 19 frankowych wyroków. Statystyka z ubiegłego roku wskazuje natomiast 41 wyroków – spadek wynosi prawie 54 proc.

Negatywny trend widać również w pozostałych wydziałach. IV Wydział Cywilny, w którym w sprawach frankowych orzeka 9 sędziów, w ciągu dwóch miesięcy od wejścia w życie ustawy zamknął wyrokiem 11 spraw 049 cf. Rok wcześniej takich wyroków wydano tam 31 – mamy więc do czynienia ze spadkiem efektywności orzeczniczej o 64,5 proc. rdr. W XXIV Wydziale Cywilnym orzeka w sprawach frankowych 8 sędziów, którzy w interesującym nas okresie wydali 10 wyroków, w porównaniu do 64 wyroków rok wcześniej. Spadek wyniósł ok. 84 proc. rdr. Ostatni na liście jest XXV Wydział Cywilny, w którym sędziów zajmujących się frankami jest 7. W ciągu dwóch miesięcy od wejścia w życie ustawy wydali oni 10 frankowych wyroków, podczas gdy rok wcześniej zapadły tam 32 takie wyroki. Spadek wyniósł ok. 69 proc. rdr.

W mniejszych wydziałach widać jeszcze jedną prawidłowość: w niemal każdym z nich spadła liczba sędziów, którzy w ogóle wydali wyrok frankowy. W II Wydziale Cywilnym w tegorocznym okresie wyroki wydało tylko dwoje z sześciorga sędziów, a w IV Wydziale – troje z dziewięciorga. Wyjątkiem jest XXIV Wydział, w którym wyroki wydało siedmioro sędziów (rok wcześniej sześcioro), ale każdy z nich – tylko jeden lub dwa.

Sumarycznie spadek aktywności orzeczniczej Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawach frankowych jest znaczny: pomiędzy 7 sierpnia a 7 października 2025 roku w warszawskiej jednostce wydano 1248 wyroków, a rok później już tylko 958. Oznacza to, że po wejściu w życie ustawy frankowej liczba wydawanych wyroków zmniejszyła się o 23,2 proc. Sąd poinformował nas ponadto, że od 1 stycznia do 7 października 2026 roku wpływ spraw o kredyty indeksowane i denominowane kursem CHF wyniósł 4063.

Tak wyglądała sytuacja w Sądzie Okręgowym w Warszawie bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy frankowej

Zajrzyjmy teraz do sprawozdania Sądu Okręgowego w Warszawie dla spraw cywilnych za I półrocze 2026 roku. Dokument obejmuje okres bezpośrednio przed wejściem w życie specustawy regulującej postępowania frankowe – jest zatem cennym źródłem wiedzy o tym, jak stołeczna jednostka radziła sobie z napływem powództw przeciwko bankom, zanim Ministerstwu Sprawiedliwości udało się przeforsować zmiany w przepisach.

Ze sprawozdania wynika, że wpływ spraw 049 cf wyniósł w I półroczu 2948, natomiast sąd załatwił ich 10 595. Wskaźnik opanowania wpływu wyniósł więc dla tego okresu aż 359 proc. Kolejka spraw oczekujących na rozpatrzenie zmniejszyła się pomiędzy początkiem a końcem półrocza z 35 050 do 27 403 (spadek o 21,8 proc.). Na początku 2026 roku sprawy 049 cf stanowiły 63,9 proc. kolejki w sprawach cywilnych procesowych. Na koniec I półrocza udział ten wynosił już „tylko” 57,6 proc.

Na uwagę zasługuje to, że w sprawozdaniu półrocznym nie znajdziemy informacji o toczących się sprawach z powództwa banków przeciwko frankowiczom. Teoretycznie takie sprawy powinny być rejestrowane pod symbolem 057 cf. W praktyce wiersz dedykowany tym sprawom pozostał w sprawozdaniu pusty, co może świadczyć o tym, że sąd warszawski nie rozróżnia spraw z powództwa kredytobiorców i z powództwa banków i wszystkie rejestruje pod symbolem 049 cf.

Rośnie kolejka spraw o kredyty w innej walucie obcej niż frank szwajcarski

Na przestrzeni ostatnich miesięcy wielokrotnie informowaliśmy o tym, że banki mają coraz większy problem ze sprawami dotyczącymi abuzywnych hipotek waloryzowanych kursem innej waluty obcej niż CHF. Chodzi tu przede wszystkim o kredyty powiązane z euro, rzadziej z kursem dolara czy jena japońskiego. Co warte podkreślenia, ustawa frankowa w całości omija problem tych kredytów: rządzący postanowili uregulować wyłącznie spory dotyczące hipotek w CHF. Oznacza to, że w bliźniaczo podobnych sprawach, w których różnica dotyczy przede wszystkim waluty waloryzacji, konsumenci nie mogą liczyć na automatyczne zabezpieczenie powództwa, co teoretycznie może komplikować ich sytuację.

Eurowicze nie zrażają się jednak i ślą do sądów kolejne powództwa: w I półroczu 2026 roku do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynęło 718 nowych spraw o symbolu 049 c, podczas gdy sąd rozpatrzył ich 386. Wskaźnik opanowania wpływu wyniósł w tym przypadku 53,8 proc. Zaległość w sprawach z tej kategorii wzrosła pomiędzy początkiem a końcem okresu z 1590 do 1922 spraw. Najwyraźniej Sąd Okręgowy w Warszawie nie znalazł jeszcze sposobu na szybkie finalizowanie sporów z tej kategorii.

Niski wskaźnik opanowania wpływu spraw wiborowych może świadczyć o tym, że sędziom potrzebne są kolejne wskazówki TSUE

Ostatnią kategorią spraw, którą się zajmiemy, są te rejestrowane pod symbolem 049 zł. Chodzi o postępowania dotyczące kredytów złotowych ze zmiennym oprocentowaniem opartym na wskaźniku referencyjnym WIBOR. W I półroczu 2026 roku do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynęły 282 takie sprawy, a sąd załatwił ich 71. Wskaźnik opanowania wpływu dla spraw „wiborowych” wyniósł 25,2 proc., a kolejka oczekujących wydłużyła się o 47,8 proc. (441 spraw na początku 2026 roku wobec 652 na koniec I półrocza).

Niskie pokrycie wpływu może świadczyć o tym, że sędziowie zwlekają z wydawaniem wyroków w oczekiwaniu na kolejne unijne wskazówki. Przypominamy, że w sprawie hipotek złotowych ze zmiennym oprocentowaniem Trybunał Sprawiedliwości UE wydał jak dotąd jeden wyrok, w sprawie C-471/24. Niestety, nie wyjaśnia on wątpliwości nagromadzonych wokół umów zawartych jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia BMR ani nie precyzuje, jakie powinny być konsekwencje niedopełnienia przez bank obowiązków informacyjnych związanych z ryzykiem zmiennej stopy procentowej.

Jest prawdopodobne, że po kolejnych wyrokach Trybunału polskie sądy, w tym ten w Warszawie, przyspieszą orzekanie. To, czy kolejka w tych sprawach szybko się zmniejszy, zależeć będzie oczywiście od charakteru przyszłych wyroków. Obranie prokonsumenckiej linii orzeczniczej oznaczać będzie radykalny wzrost liczby nowych powództw, natomiast utrzymanie dotychczasowego, korzystnego dla banków orzecznictwa przełoży się najprawdopodobniej na stopniowe wygaszanie konfliktu o klauzule zmiennego oprocentowania.

Podsumowanie

Ustawa frankowa nie przekłada się jak dotąd na rekordowe statystyki orzecznicze Sądu Okręgowego w Warszawie. Spośród siedmiu wydziałów cywilnych zajmujących się w tej jednostce postępowaniami przeciwko bankom żaden nie poprawił swojego wyniku z analogicznego okresu 2025 roku. Ogólny spadek liczby wydawanych wyroków w sprawach 049 cf wyniósł ponad 23 proc., tymczasem wpływ tych spraw do sądu wciąż jest bardzo duży: w ciągu 9 miesięcy przekroczył 4 tys.

Powstaje pytanie, czy spadek efektywności orzeczniczej wiąże się z większą liczbą spraw kończonych umorzeniem (np. w związku z zawarciem ugody), czy może ustawa frankowa nie tylko nie ułatwia sędziom rozpatrywania sporów z tej kategorii, ale wręcz wprowadza dodatkowe wątpliwości interpretacyjne. Odpowiedź niejako nasuwa się sama: w analizowanym okresie wyraźnie spadła nie tylko liczba wyroków, ale również umorzeń i innych załatwień, co niestety stawia ustawę w nie najlepszym świetle.

Podkreślenia wymaga, że Sąd Okręgowy w Warszawie już przed wejściem w życie ustawy frankowej mógł pochwalić się bardzo wysokim wskaźnikiem opanowania wpływu dla spraw 049 cf, na poziomie 359 proc. Z podobną efektywnością nie mamy niestety do czynienia w przypadku spraw o kredyty złotowe i w euro – tu wskaźnik opanowania wpływu jest na niskim poziomie, a zaległość wciąż rośnie.