Ustawa frankowa miała przyspieszyć wyroki. Przykład Wrocławia obnaża mit

Do tej pory opublikowaliśmy i omówiliśmy statystyki kilku dużych sądów apelacyjnych, dotyczące dwumiesięcznego okresu bezpośrednio po wejściu w życie ustawy frankowej. Jednym z bohaterów naszej analizy był Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, w przypadku którego ta ustawa, przynajmniej póki co, nie stanowi impulsu do poprawy efektywności. Dziś przyjrzymy się natomiast statystykom Sądu Okręgowego we Wrocławiu, które dają nam pewien pogląd na to, jak jednostka ta radzi sobie z pozwami przeciwko bankom.

Ustawa frankowa na razie nie przyniosła rewolucji w sądach. Dane z Wrocławia to potwierdzają

7 sierpnia 2026 roku miał być wielkim dniem zarówno dla rządu, jak i dla samego Ministerstwa Sprawiedliwości: w życie weszła bowiem ustawa frankowa, którą resort nie tylko zaprojektował, ale i intensywnie promował w mediach. W trakcie tej promocji mogliśmy się dowiedzieć, jakie udogodnienia przygotowali rządzący, celem usprawnienia masowych postępowań frankowych, które zapychają polski wymiar sprawiedliwości. Nie dziwi zatem, że rząd rozpalił w ten sposób wyobraźnię części opinii publicznej, która zaczęła liczyć, że ustawą da się rozładować kolejki w sądach i przyśpieszyć postępowania, dotąd systemowo komplikowane przez banki.

Po upływie dwóch miesięcy od wejścia w życie ustawy informowaliśmy, że będziemy sprawdzać, jak nowe przepisy przekładają się na statystyki w sądach. Niedawno omawialiśmy dane z Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, w którym sprawami frankowymi zajmują się I i V Wydział Cywilny. Dane obejmujące okres od 7 sierpnia do 7 października 2026 roku, zestawione z analogicznymi statystykami z 2025 roku, pokazały, że niewielki wzrost efektywności występuje, przynajmniej w I Wydziale Cywilnym, który załatwił o 18,5 proc. spraw więcej. Żeby nie było zbyt pięknie, V Wydział Cywilny wypracował gorszy wynik niż rok wcześniej – liczba wydanych wyroków spadła o 7,5 proc. W efekcie łączny wzrost aktywności orzeczniczej w sprawach 049 cf wyniósł w tym sądzie jedynie 4,13 proc. (wydano 378 wyroków, tymczasem rok wcześniej liczba wydanych orzeczeń wyniosła 363).

Bardziej optymistyczny obraz wyłania się ze sprawozdania półrocznego tego sądu, z którego wynika, że już przed wejściem w życie ustawy sąd uzyskiwał pokrycie wpływu dla spraw frankowych na poziomie 183 proc. Dużo gorzej wypadła statystyka dla spraw 057 cf, inicjowanych przez banki, domagające się zwrotu frankowego kapitału – wskaźnik wyniósł tu jedynie 25,7 proc.

Zestawmy to teraz z danymi pochodzącymi z Sądu Okręgowego we Wrocławiu, które wpłynęły do nas niedawno, w odpowiedzi na nasz wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Ponownie zapytaliśmy sąd o liczbę spraw załatwionych wyrokiem pomiędzy 7 sierpnia a 7 października 2026 roku oraz, dla porównania, w tym samym okresie minionego roku. Sąd przesłał nam szczegółowe dane statystyczne dwóch wydziałów cywilnych, które zajmują się tam rozpatrywaniem spraw o symbolu 049 cf.

Zacznijmy od I Wydziału Cywilnego, który przez 2 miesiące od wejścia w życie ustawy frankowej załatwił wyrokami 93 sprawy frankowe (049 cf) i 10 spraw o zwrot kapitału (057 cf). Rok wcześniej wydział ten wydał 112 wyroków w sprawach 049 cf i ani jednego wyroku w sprawach 057 cf. Podkreślenia wymaga, że pomiędzy omawianymi okresami zwiększyła się liczba sędziów rozpatrujących te sprawy – obecnie jest ich 12, rok wcześniej było ich 11. Mamy więc spadek liczby orzeczeń, mimo wzrostu liczby sędziów wydających wyroki. Spadek aktywności orzeczniczej wyniósł w tym wydziale, w ujęciu rok do roku, prawie 17 proc. dla spraw 049 cf.

Sąd poinformował nas również o wpływie spraw, który wyniósł w tym wydziale – w przypadku frankowych spraw o nieważność i zapłatę – 550, natomiast w przypadku spraw z powództwa banków 314. Jest to wpływ zarejestrowany od początku 2026 roku do 7 października.

Rozbicie na sędziów pokazuje, skąd wziął się ten spadek. Ośmioro sędziów, którzy wydawali wyroki frankowe w obu porównywanych okresach, w 2025 roku zamknęło w ten sposób 94 sprawy, a w 2026 roku – 52, czyli o ok. 45 proc. mniej. Ubytek został częściowo zrównoważony przez czworo sędziów, którzy w statystyce pojawili się dopiero w tym roku i wydali łącznie 41 wyroków. Bez nich wynik wydziału byłby wyraźnie gorszy. Warto przy tym pamiętać, że część sędziów tego wydziału rozpoznaje dziś także pozwy banków o zwrot kapitału, których rok temu w statystyce wyroków w ogóle nie było.

Wzrost efektywności orzeczniczej w XII Wydziale Cywilnym SO we Wrocławiu to tylko pozory?

Przejdźmy teraz do statystyk XII Wydziału Cywilnego za te same okresy. W ciągu dwóch miesięcy od wejścia w życie ustawy sąd wydał 92 wyroki w sprawach 049 cf, w porównaniu do 78 wyroków wydanych rok wcześniej. Mamy zatem do czynienia ze wzrostem aktywności orzeczniczej o niespełna 18 proc. Wpływ nowych spraw do tego wydziału wyniósł od początku roku do 7 października 601.

Nim zaczniemy się rozpływać nad wzrostem tej statystyki, zwróćmy uwagę na to, że pomiędzy analizowanymi okresami zwiększyła się liczba sędziów wydających wyroki w sprawach 049 cf. W okresie po wejściu w życie ustawy sprawy 049 cf były kończone w tym wydziale wyrokami przez 14 sędziów, a rok wcześniej przez 12. Tym samym liczba wyroków wydawanych przeciętnie przez sędziego XII Wydziału Cywilnego w odniesieniu do spraw 049 cf jest w tych okresach niemal identyczna, w okolicach 6,5.

W XII Wydziale obraz jest bardziej stabilny. Jedenaścioro sędziów orzekających w obu okresach wydało łącznie 80 wyroków wobec 73 rok wcześniej, czyli o niespełna 10 proc. więcej. Pozostała część wzrostu to zasługa trojga sędziów, którzy pojawili się w statystyce w tym roku (łącznie 12 wyroków), przy jednej sędzi, która w tegorocznym zestawieniu się nie pojawia (5 wyroków rok temu). Najwięcej wyroków frankowych w obu okresach wydała w tym wydziale sędzia Ewa Rudkowska-Ząbczyk – 15 w 2025 roku i 18 w 2026 roku.

Nie będziemy na podstawie tych danych wyliczać wskaźnika opanowania wpływu, ze względu na to, że statystyki dotyczą liczby wydanych wyroków, a nie wszystkich załatwień w sprawach frankowych. Z uwagi na fakt, że dużo spraw kończy się obecnie w wyniku umorzenia postępowania, taki wskaźnik byłby niemiarodajny.

Bylibyśmy w stanie bez problemu wyliczyć ów wskaźnik dla całego I półrocza 2026 roku, czyli dla okresu bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy. Problem jednak polega na tym, że Sąd Okręgowy we Wrocławiu, jako jeden z nielicznych, nie udostępnia na swojej stronie tego rodzaju sprawozdań, i to nie tylko w odniesieniu do minionego półrocza, ale również do wcześniejszych okresów.

Ponadto wspomnieć należy, że w ramach Sądu Okręgowego we Wrocławiu funkcjonuje II Wydział Cywilny Odwoławczy, do którego trafiają frankowe apelacje z sądów rejonowych. Uzyskaliśmy dostęp do statystyk tego wydziału za okres od wejścia w życie ustawy frankowej do 7 października br., a także za analogiczny okres ubiegłego roku.

Oczywiście, przez wzgląd na to, że zdecydowana większość spraw frankowych dotyczy roszczeń o wartości powyżej 100 tys. zł, niewiele jest spraw z tej kategorii, które są rejestrowane w sądach rejonowych, a następnie, w II instancji, w wydziałach odwoławczych sądów okręgowych. Widać to doskonale po statystykach SO we Wrocławiu: od 1 stycznia do 7 października 2026 roku do II Wydziału Cywilnego Odwoławczego wpłynęło zaledwie 31 frankowych odwołań. Przez 2 miesiące obowiązywania ustawy frankowej wydział ten wydał 12 wyroków w sprawach 049 cf – rok wcześniej takich wyroków było 16.

Przy tak małych liczbach trudno mówić o trendzie, ale jedna zmiana rzuca się w oczy. Rok temu wydział odwoławczy rozstrzygał apelacje zarejestrowane nawet w 2023 roku. W tym roku najstarsze sprawy, w których zapadł wyrok, pochodziły z 2024 roku, a dwie apelacje zarejestrowane pod koniec czerwca 2026 roku zakończyły się wyrokiem już na początku września, a więc po nieco ponad dwóch miesiącach.

Ustawa frankowa nie przyśpieszyła postępowań przeciwko bankom. Trend może być ogólnopolski

Kredytobiorcy frankowi szukający informacji o tym, jak ustawa wpłynęła na tempo postępowań o kredyty w CHF, koniecznie powinni zapoznać się z artykułem opublikowanym na prawo.pl, pt. „Narzędzia do przyspieszania spraw frankowych nie zawsze działają, jak trzeba”. W tym tekście w bardzo przejrzysty sposób wytłumaczono, jak sądy wykorzystują przepisy specustawy w praktyce. Chodzi między innymi o rozwiązanie umożliwiające sądowi II instancji wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym, bez przeprowadzania rozprawy, mimo że strona wyraźnie się tej rozprawy domaga. Do niedawna banki bardzo chętnie wykorzystywały obowiązujące przepisy do tego, by przedłużyć postępowanie sądowe. Tam, gdzie wyrok mógł zostać wydany w oparciu o papierową dokumentację, domagały się wyznaczenia terminu rozprawy, co pozwalało na odłożenie w czasie ostatecznego rozliczenia z kredytobiorcą.

Jak to wygląda obecnie, gdy banki nie mają już takiej możliwości? Okazuje się, że w sprawach, w których sąd wyznaczył odległy termin przeprowadzenia rozprawy, niewiele się zmieniło. Owszem, w wielu przypadkach rozprawa jest odwoływana, jednak posiedzenie niejawne, na którym ma zapaść wyrok, jest wyznaczane na dokładnie ten sam termin. Efekt? Szybszego rozstrzygnięcia sporu nie ma – sprawa nadal wisi w statystykach, a konsument nie może wykreślić hipoteki banku z księgi wieczystej.

Co ciekawe, z wypowiedzi cytowanych przez prawo.pl ekspertów wynika, że istnieje sposób na przyśpieszenie postępowania – tyle że niekoniecznie spodoba się on kredytobiorcom. Okazuje się, że gdy pełnomocnik frankowicza zasugeruje sądowi, że jego klient jest zainteresowany rozwiązaniem ugodowym, nagle pojawia się możliwość wyznaczenia szybkiego terminu rozprawy. Efekt jest zatem dwojaki: z jednej strony ugody są zawierane poza kolejnością, z drugiej zaś mnogość tych ugód powoduje, że tam, gdzie kredytobiorca nie jest zainteresowany polubownym rozwiązaniem, spory trwają coraz dłużej.

Choć rozwiązania zawarte w ustawie frankowej obowiązują w całym kraju, to w praktyce każdy sąd podchodzi do nich inaczej. Podczas gdy Sąd Apelacyjny w Warszawie coraz przychylniej patrzy na rozsądzanie spraw na posiedzeniach niejawnych, a apelacja wrocławska i krakowska zaczynają testować ten system, frankowicze w Poznaniu wciąż sądzą się na „starych” zasadach. Na wnioski strony powodowej o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym sąd odpowiada, że sprawy są rozpoznawane według kolejności wpływu – tymczasem trzyletnie oczekiwanie w tym sądzie na załatwienie sprawy nie jest niczym nadzwyczajnym.

Warto podkreślić, że posiedzenia niejawne nie były jedynym pomysłem Ministerstwa Sprawiedliwości na przyśpieszenie postępowań. Nie zapominajmy, że ustawa wprowadziła „automatyczne” zabezpieczenie powództwa, czyli mechanizm, dzięki któremu kredytobiorca przestaje spłacać kwestionowaną umowę w momencie otrzymania przez pozwany bank odpisu pozwu. Sądy nie muszą już analizować wniosków składanych przez konsumentów, w których ci domagają się zastosowania tego środka tymczasowego, jak również nie tracą czasu na ustosunkowywanie się do skarg banków, którym oczywiście nie podoba się, że ich klienci przestają płacić raty na wczesnym etapie postępowania.

Z naszych dotychczasowych analiz wynika jednak, że rozwiązanie to, przynajmniej na razie, nieszczególnie przekłada się na załatwialność spraw w sądach. Jeżeli widać jakiekolwiek przyśpieszenie, to jest ono symboliczne, często związane ze zwiększeniem obsady sędziowskiej. Bywa też tak, że statystyki są nierówne, np. jeden wydział wyraźnie zwiększył efektywność orzeczniczą, podczas gdy drugi wypracował wyraźnie gorszy wynik niż rok wcześniej.

Mimo to uczciwie trzeba zaznaczyć, że jest zdecydowanie zbyt wcześnie na rozliczanie specustawy z jej skuteczności. Jest prawdopodobne, że sądy wciąż uczą się, jak stosować jej postanowienia w praktyce, a ewentualne pozytywne skutki wprowadzonych mechanizmów staną się widoczne w następnych kwartałach.

Podsumowanie

W Sądzie Okręgowym we Wrocławiu mamy do czynienia z dość niecodzienną sytuacją: mimo wzrostu liczby orzeczników w I Wydziale Cywilnym nastąpił spadek wyników, w ujęciu rdr, aż o 17 proc. Z kolei w XII Wydziale Cywilnym w teorii mamy do czynienia z poprawą statystyk o 18 proc. Jeśli jednak weźmiemy pod uwagę, że i tu zwiększyła się liczba orzeczników, szybko zauważymy, że przeciętna efektywność sędziego tego wydziału pozostała na dokładnie tym samym poziomie.