Nowe otwarcie w sprawach o darmowy kredyt. W Warszawie 13:0 dla kredytobiorców

Sankcja kredytu darmowego (SKD) pozwala kredytobiorcy oddać bankowi tylko pożyczony kapitał, bez odsetek i prowizji, jeżeli bank przy zawieraniu umowy naruszył obowiązki informacyjne. Najczęstszy zarzut w tych sprawach dotyczy odsetek naliczanych od prowizji, którą bank doliczył do kredytu: przez nie RRSO i całkowita kwota do zapłaty w umowie mają być zawyżone. Od wyroku TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 sądy muszą się zmierzyć z pytaniem, co ten wyrok oznacza dla SKD.

Przejrzeliśmy 24 uzasadnienia wyroków opublikowane w październiku w bazie orzeczeń sądów powszechnych. W tym przeglądzie wszystkie opisane wyroki drugiej instancji z Warszawy i Suwałk są korzystne dla strony dochodzącej roszczeń z SKD. Odmienne stanowiska pojawiają się w opisanych wyrokach pierwszej instancji. Nie jest to jednak reprezentatywna próba całego orzecznictwa.

13 wyroków z Warszawy. Wszystkie w jedną stronę

Najmocniejszy sygnał płynie z V Wydziału Cywilnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Warszawie. Między 21 maja a 1 lipca 2026 r. zapadło tam 13 wyroków, w których sąd zmienił oddalenia powództw wydane przez sądy rejonowe dla Warszawy-Mokotowa, Warszawy-Woli i w jednej sprawie Warszawy-Śródmieścia. W każdej z nich zasądził pieniądze na rzecz strony powodowej, łącznie ok. 239,6 tys. zł. Uzasadnienia opublikowano 19 i 26 października. Wyroki sądu drugiej instancji są prawomocne.

Ważne jest to, kto je wydawał. W 13 sprawach orzekało ośmioro różnych sędziów: Stanisław Gradus-Wojciechowski, Magdalena Hemerling, Aleksandra Łączyńska, Joanna Dębkowska-Matwijów, Dorota Bassa, Bogusława Jarmołowicz-Łochańska, Wiesława Śmich i Magdalena Majewska. To zbieżne stanowisko ośmiorga sędziów w opisanych sprawach; sam ten przegląd nie przesądza o jednolitości orzecznictwa całego wydziału. Kwoty są różne, od 3 474,38 zł do 72 376,99 zł. Powodami byli w czterech sprawach sami kredytobiorcy, w ośmiu podmioty (w uzasadnieniach zanonimizowane), które w większości przejęły roszczenia od kredytobiorców, a w jednej syndyk masy upadłości. Najwyższa zasądzona kwota, 72 376,99 zł w sprawie V Ca 2519/25, jako jedyna w tej serii przekracza 50 tys. zł. Samo przekroczenie tego progu nie przesądza jednak o dopuszczalności skargi kasacyjnej: znaczenie mają wartość przedmiotu zaskarżenia i pozostałe przesłanki ustawowe, w tym wyłączenie spraw rozpoznanych w postępowaniu uproszczonym. Nie ustaliliśmy, czy w tej sprawie skarga była dopuszczalna ani czy bank ją wniósł.

„Wyrok TSUE nie dotyczy obowiązków informacyjnych”? Sąd mówi: dotyczy

Banki argumentują, że wyrok C-744/24 rozstrzyga jedynie, czy wolno oprocentować prowizję, a nie to, czy umowa naruszała obowiązki informacyjne, od których zależy SKD. Sąd Okręgowy w sprawie V Ca 3331/24 tę tezę odrzucił wprost:

W tym samym uzasadnieniu sąd przypomniał, że do skutecznego skorzystania z SKD wystarczy jedno naruszenie z katalogu w art. 45 ustawy. W sprawie V Ca 2891/23 sędzia Aleksandra Łączyńska odniosła się do jeszcze innej linii obrony: że konsument może co najwyżej nie zapłacić odsetek od prowizji, ale nie uzyskuje prawa do pełnej sankcji kredytu darmowego. Sąd uznał ją za sprzeczną z celem przepisów:

Kolejny argument z tej serii dotyczy chwili, w której powstaje błąd. Bank broni się, że RRSO wyliczył poprawnie według umowy. Sąd odpowiada, że problem tkwi w samej umowie: w sprawie V Ca 3017/23 wskazał, że jeżeli całkowita kwota do zapłaty obejmuje odsetki od kosztów kredytu, „to jest zawyżona już w dniu zawarcia umowy”. W sprawie V Ca 1925/23 sąd zwrócił uwagę, że prowizja stanowiła w umowie „jednocześnie składnik całkowitego kosztu pożyczki jak i kwoty pożyczki, od której naliczane jest oprocentowanie”. Sądy odwoławcze nie przyjmują też obrony opartej na wyroku TSUE C-472/23 z lutego 2025 r., na który powołują się banki.

Nie czekać na Sąd Najwyższy

Banki często wnoszą o zawieszenie spraw do czasu kolejnych rozstrzygnięć. W sprawie V Ca 2519/25 sąd odmówił czekania zarówno na uchwałę Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 15/25, jak i na wyrok TSUE w sprawie C-433/26. Przypomniał, że SN zawiesił postępowanie w sprawie III CZP 15/25 postanowieniem z 30 lipca 2025 r. do czasu wyroków TSUE w sprawach C-566/24, C-744/24 i C-831/24, a sprawa C-433/26 nadal toczy się w Luksemburgu. Zawieszenie nie jest obowiązkowe, a zdaniem sądu sprawę można było rozstrzygnąć bez tych orzeczeń.

Tymczasem Sąd Najwyższy wypowiedział się w innej sprawie. Sąd Okręgowy w Suwałkach w sprawie I Ca 407/26 przytoczył wyrok SN z 8 lipca 2026 r., sygn. II CSKP 89/26:

Sąd Okręgowy w Suwałkach oddalił apelację banku i utrzymał wyrok zasądzający 36 168,21 zł na rzecz spółki, która nabyła roszczenie. Odrzucił też argument banku oparty na art. 411 pkt 4 kodeksu cywilnego, według którego dopóki kredyt nie jest spłacony, wpłaty na koszty należy traktować jako wcześniejszą spłatę kapitału, a o zwrot można się upominać dopiero po spłacie całości. Sąd uznał, że nadpłata nienależnych kosztów podlega zwrotowi od razu. W sprawie I Ca 382/26 ten sam sąd zmienił wyrok tylko w części dotyczącej kosztów procesu, a co do istoty oddalił apelację banku. Oba wyroki są prawomocne.

Druga strona: Ciechanów i pierwsza instancja w Warszawie

Nie wszystkie sądy idą tą drogą. Sąd Rejonowy w Ciechanowie w sprawach I C 523/24 i I C 344/25, w których powodami byli cesjonariusze, oddalił powództwa i uznał, że wyrok C-744/24 nie ma dla nich znaczenia. W obu uzasadnieniach sędzia Lidia Grzelak użyła tego samego sformułowania:

To dokładnie ta sama teza, którą odrzucił Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie V Ca 3331/24. Rozumowanie z Ciechanowa, łącznie z fragmentem o „systemowo niespójnym” rozumieniu obowiązku podania RRSO, jest niemal słowo w słowo zbieżne z uzasadnieniem Sądu Rejonowego w Piszu z października, w którym również oddalono powództwo o SKD. Dla banków to gotowy, powtarzalny argument.

Przeciwną linię prezentują też dwa wyroki Sądu Okręgowego w Warszawie wydane w pierwszej instancji. W sprawie I C 695/23 sędzia Bożena Chłopecka przyznała, że w świetle wyroku C-744/24 bank błędnie wyliczył RRSO, ale oddaliła powództwo z innego powodu. Chodziło o umowę z lutego 2019 r.:

To argument intertemporalny, który może mieć duże znaczenie, bo dotyczy wszystkich umów sprzed kwietnia 2026 r. Sąd dodał, że bank podał RRSO wyższe od prawidłowego, czyli przedstawił ofertę jako mniej korzystną. Trzeba jednak pamiętać, że wyrok TSUE wyjaśnia, jak przepisy dyrektywy należało rozumieć od początku, a sądy odwoławcze w Warszawie i Suwałkach właśnie z tego wychodzą. W sprawie III C 642/25 sędzia Monika Odzimkowska oddaliła powództwo cesjonariusza, opierając się na wyroku SN z 30 stycznia 2019 r. (I NSK 9/18) i na wyroku TSUE C-472/23, z którego wywiodła, że kredytodawca może naliczać odsetki od skredytowanych kosztów, jeśli jest to przejrzyście opisane w umowie. Wyrok zapadł 26 czerwca 2026 r., dwa miesiące po C-744/24, ale w uzasadnieniu nie ma odniesienia do tego orzeczenia. Prawomocności wyroków pierwszej instancji nie udało się potwierdzić.

Wygrana, ale nie całość. Jak te sądy liczyły zwrot?

Osobną kategorią są trzy wyroki Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z września 2026 r. (sprawy II C 2145/25, II C 2375/25 i II C 2249/25), wydane przez asesora sądowego Jakuba Zachwieję. Kredytobiorcy wygrali co do zasady, ale dostali od 41 do 85 proc. dochodzonych kwot. Wynika to ze sposobu liczenia. Sąd przyjmuje, że po złożeniu oświadczenia o SKD kredytobiorca nadal spłaca kapitał w ratach według pierwotnego harmonogramu, a do kapitału wlicza koszty obowiązkowego ubezpieczenia, powołując się na art. 45 ust. 4 ustawy. Zwrotowi podlega więc tylko różnica między wszystkimi wpłatami a kapitałem wymagalnym do dnia oświadczenia.

Ten sam sąd odmówił pełnomocnikom kredytobiorców podwójnego wynagrodzenia, o które wnosili. Uzasadnienie jest symptomatyczne: „Z urzędu wiadomym jest sądowi, że sprawy związane z SKD są składane masowo do sądów powszechnych, gdzie powtarzana jest argumentacja prawna, a stan faktyczny spraw jest zdecydowanie zbliżony”.

Ten sam sąd rejonowy potrafi też uwzględnić powództwa w całości. W sprawie I C 3345/24 (wyrok z 17 września 2026 r.) sędzia Jurgita Ogłodzińska zasądziła 66 475,02 zł, powołując się na C-744/24. W sprawie II C 2501/24 (wyrok z 8 września 2026 r.) zasądzono 29 104,07 zł, a sąd za zbyt ogólne uznał przesłanki zmiany opłat w umowie, w tym „zmianę lub wydanie nowych orzeczeń sądowych”. Zauważył, że konsument „nie ma możliwości dowiedzieć się o wystąpieniu tego zdarzenia, a tym bardziej zweryfikować jego prawidłowość”.

W którą stronę to idzie?

Zestawienie nie jest statystyką całego orzecznictwa, tylko przeglądem wyroków opublikowanych w jednym miesiącu. Mimo to kierunek jest wyraźny. Wszystkie prawomocne wyroki w tym przeglądzie, wydane przez sądy drugiej instancji, są korzystne dla kredytobiorców, a sądy te opierają się na wyroku C-744/24 i, w Suwałkach, na wyroku Sądu Najwyższego II CSKP 89/26. Oddalenia pochodzą z sądów pierwszej instancji i opierają się na argumentach, które V Wydział Sądu Okręgowego w Warszawie już wprost odrzucił: że wyrok TSUE nie dotyczy obowiązków informacyjnych albo że RRSO liczono kiedyś w sposób powszechnie akceptowany. Opisane sprawy pokazują znaczenie kontroli apelacyjnej, nie pozwalają jednak określić ogólnopolskich szans wygranej ani przewidzieć wyniku konkretnego postępowania.

Dwie kwestie pozostają otwarte. Pierwsza to sposób liczenia zwrotu, który w części wyroków ogranicza kwotę nawet o ponad połowę. Druga to rozstrzygnięcia, na które czekają banki: uchwała SN w sprawie III CZP 15/25 i wyrok TSUE w sprawie C-433/26. W opisanej sprawie V Ca 2519/25 sąd odwoławczy nie uznał oczekiwania na te rozstrzygnięcia za powód do zawieszenia postępowania.