Sankcja kredytu darmowego miała być dla kancelarii odszkodowawczych kontynuacją pasma dotychczasowych sukcesów. Podmioty te liczyły, że pozwy o SKD pozwolą im utrzymać się na fali po wyczerpaniu potencjału drzemiącego w sporach frankowych. Kancelarie były tak pewne swego, że jeszcze przed ukształtowaniem się linii orzeczniczej postawiły na bardzo ryzykowny model współpracy z konsumentami. Chodzi o cesję wierzytelności, czyli mechanizm pozwalający na przeniesienie (za odpowiednią opłatą) prawa do pozwania banku z konsumenta na podmiot trzeci, jakim jest kancelaria. Problem w tym, że sądy dość niechętnie podchodzą do roszczeń konsumenckich, z którymi występuje profesjonalista, a nie sam posiadacz kwestionowanego kredytu. Zjawisko wydaje się przybierać na sile, o czym świadczyć może fakt, że jedna z największych kancelarii odszkodowawczych w kraju szuka dla siebie dogodnej ścieżki ewakuacji z już zainicjowanych spraw o SKD. W tym celu proponuje pozywanemu pożyczkodawcy dość egzotyczny pakt. O szczegółach pisze money.pl, natomiast my, w oparciu o te sensacyjne doniesienia, komentujemy tę sprawę z własnej perspektywy.
Z tekstu dowiesz się:
- Co dzieje się w sądach powszechnych i przed Sądem Najwyższym w odniesieniu do spraw o sankcję kredytu darmowego (komentujemy przykładowe wyroki)
- Jaką propozycję otrzymała od kancelarii odszkodowawczej duża firma pożyczkowa, będąca stroną setek procesów o SKD
- Dlaczego cesja wierzytelności przestaje być dla kancelarii odszkodowawczych optymalnym rozwiązaniem.
Cesja wierzytelności konsumenckich miała być żyłą złota, a zamiast tego okazała się… kosztownym problemem
Nawet 14,5 mld zł mogły zarobić w Polsce kancelarie wyspecjalizowane w prowadzeniu spraw frankowych przeciwko bankom – a przynajmniej tak twierdzą eksperci Uniwersytetu Warszawskiego w raporcie opracowanym na zlecenie Warszawskiego Instytutu Bankowości. Kwota ta bez wątpienia przemawia do wyobraźni. Może wręcz przysłaniać zdrowy rozsądek, zwłaszcza władzom firm, które weszły na rynek pomocy Frankowiczom relatywnie późno, przez co „nie załapały się” na największe „żniwa”. Podmioty, które z opóźnieniem dostrzegły potencjał spraw frankowych, postawiły sobie za punkt honoru wykorzystanie szansy, jaką daje sankcja kredytu darmowego. Głód sukcesu doprowadził część tych firm do bardzo ryzykownej decyzji, a mianowicie, do masowego skupowania roszczeń konsumentów jeszcze przed ukształtowaniem się linii orzeczniczej w sprawach sankcji.
Początkowo decyzja mogła się wydawać sensowna: przesłanki świadczące o abuzywnym charakterze niektórych bankowych praktyk, odnoszących się do kredytów konsumenckich, są oczywiste. Kancelarie liczyły najprawdopodobniej na szybki rozwój unijnego orzecznictwa i błyskawiczne przeniesienie wskazówek Trybunału na grunt krajowy. Sytuacja mocno się jednak skomplikowała, i to z kilku powodów.
Choć TSUE wydał do tej pory dwa wyroki odnoszące się do kredytów konsumenckich (C-472/23 i C-744/24), nie wynika z nich bezpośrednio, że sądy są zobowiązane przyznawać konsumentom darmowy kredyt w odpowiedzi na błędy obecne w umowie. W efekcie sądy krajowe podchodzą z dużym dystansem do roszczeń SKD, nierzadko podkreślając, że tego typu kara może być zasądzona wyłącznie w przypadku najpoważniejszych naruszeń, a nie w odpowiedzi na błahe uchybienia.
Dodatkowo, banki robią, co w ich mocy, by spowolnić rozwój orzecznictwa w sprawach SKD. Tam, gdzie to możliwe, starają się doprowadzić do umorzenia unijnego postępowania – dążą do tego przede wszystkim na drodze uznawania powództwa w sprawie krajowej, w której sąd skierował pytania prejudycjalne do Luksemburga. Praktyka ta jest tak nagminna, że zaczyna budzić sprzeciw samych sędziów, którzy coraz częściej domagają się od TSUE ustosunkowania się do nadesłanych pytań, mimo uznania przez bank roszczeń strony powodowej w postępowaniu krajowym.
Kancelariom odszkodowawczym nie pomagają również plany Ministerstwa Sprawiedliwości, dotyczące ograniczenia SKD na rzecz sankcji publicznoprawnej. Projekt nowej ustawy o kredycie konsumenckim jest już na ukończeniu, a w grudniu mają się rozpocząć szerokie konsultacje publiczne. Na chwilę obecną wiadomo między innymi, że nowa sankcja kredytu darmowego będzie miarkowana, a sam darmowy kredyt przysługiwać będzie jedynie w odpowiedzi na najpoważniejsze naruszenia. Jakby tego było mało, resort chciałby wprowadzić czasowe przepisy ograniczające właściwość miejscową sądów w sprawach o SKD. Celem jest przeciwdziałanie forum shoppingowi, czyli praktyce stosowanej przez kancelarie odszkodowawcze, polegającej na strategicznym kierowaniu spraw do wybranych jednostek sądowych, znanych z określonej linii orzeczniczej.
Te dwa prawomocne wyroki z Łodzi pokazują, że abuzywność klauzuli nie oznacza automatycznie naruszenia obowiązków informacyjnych
To już nie opinia, a fakt: kancelarie, skupujące wierzytelności konsumentów za ułamek wartości (np. 10-15 procent), zaczynają przegrywać z bankami w sądach. Wśród prawomocnych wyroków niekorzystnych dla skupów wierzytelności możemy wymienić między innymi ten wydany w sprawie III Ca 2955/25. Kancelaria, występująca w tym sporze jako strona powodowa, zaskarżyła wcześniejszy wyrok, wydany 7 października 2025 roku przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia. W rezultacie sprawa trafiła przed oblicze Sądu Okręgowego w Łodzi (II instancja), który utrzymał wyrok w mocy i zasądził na rzecz banku od spółki z o.o. będącej powodem zwrot kosztów sądowych. Prawomocny wyrok zapadł 24 sierpnia 2026 roku. Co istotne, sąd odwołał się w uzasadnieniu do kwietniowego wyroku TSUE w sprawie C-744/24, potwierdzając, że kredytodawca nie może pobierać od kredytobiorcy odsetek od skredytowanych kosztów. Wg sądu nie oznacza to jednak, że pozwany bank powinien zostać ukarany sankcją kredytu darmowego. Zdaniem sądu, należy oddzielić naruszenie obowiązków informacyjnych od abuzywności samej klauzuli umownej.
Sąd okręgowy pozytywnie ocenił sposób, w jaki sąd I instancji przeanalizował materiał dowodowy i podzielił pogląd, zgodnie z którym kredytobiorca był świadomy warunków podpisywanej umowy, w tym tego, że kredytodawca korzysta z mechanizmu kredytowania prowizji. Sąd skrytykował natomiast sposób przedstawienia zarzutów przez powoda – w jego ocenie zostały one sformułowane w oderwaniu od rzeczywistej wiedzy i woli konsumenta, ponadto powielały schematyczne twierdzenia stosowane w podobnych sprawach. Sąd dał do zrozumienia, że kancelaria występująca w sprawie jako powód niesłusznie próbowała wprowadzić do swojej argumentacji analogie ze spraw frankowych. W ocenie sędziego „Z materiału dowodowego wynika, że to nie brak możliwości wyboru, lecz świadoma decyzja konsumenta doprowadziła do zawarcia umowy w takim, a nie innym kształcie.”
Bardzo podobny wyrok zapadł przed tym samym sądem w sprawie III Ca 840/25, w której powodem również była spółka z o.o. Warto wspomnieć, że pozwany bank starał się zakwestionować samą umowę cesji wierzytelności, zawartą pomiędzy konsumentem a spółką. Plan ten się jednak nie powiódł: sąd nie dopatrzył się okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że umowa jest nieważna. Uznał również, że wierzytelność konsumencka jak najbardziej może być przedmiotem obrotu.
Ponadto, w uzasadnieniu możemy przeczytać, że „sankcja kredytu darmowego nie jest sankcją za stosowanie przez bank nieuczciwych klauzul umownych w treści umowy (czego rolę pełni norma art. 385 § 1 1 k.c.), lecz za niewłaściwe wywiązywanie się z obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. ” Znów zatem sąd przypomina zaskarżającej wyrok kancelarii, że pomiędzy abuzywnością klauzuli a niedopełnieniem obowiązków informacyjnych nie możemy postawić znaku równości. Co więcej, zdaniem sądu, samo zidentyfikowanie w umowie pewnych nieścisłości nie oznacza jeszcze, że powinna zostać ona objęta sankcją kredytu darmowego. Tak dotkliwa sankcja powinna bowiem obowiązywać w przypadku takich nieścisłości, które ograniczają konsumentowi możliwość zorientowania się w treści umowy.
Skarga kasacyjna w sprawie SKD kontra niedoświadczony prawnik: konsument chciał darmowego kredytu, a zamiast tego ma zapłacić bankowi 2700 zł kosztów
W sprawach o SKD, w których wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej 50 tys. zł, możliwe jest złożenie skargi kasacyjnej na wyrok sądu II instancji do Sądu Najwyższego. SN może jednak odrzucić skargę na etapie przedsądu, o czym przekonał się konsument, skarżący wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z 4 grudnia 2025 roku (sygnatura II Ca 819/25). Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od skarżącego na rzecz banku zwrot kosztów sądowych w wysokości 2700 zł. Postanowienie SN w sprawie I CSK 1165/26 zostało wydane 16 czerwca 2026 roku – powodów nieprzyjęcia skargi do rozpoznania było kilka. Wśród najważniejszych znalazły się niewykazanie przez skarżącego przesłanek zasadności skargi, nieprawidłowe wskazanie przepisów, które zdaniem skarżącego wymagają wykładni SN, a także powołanie się na błędne artykuły ustawy o kredycie konsumenckim. Co więcej, skarżący oparł uzasadnienie swojej skargi o zaledwie kilka zdań, którymi próbował przekonać sąd do zajęcia się pięcioma różnymi zagadnieniami prawnymi.
Sprawa ta pokazuje dobitnie, że w przypadku sporów o sankcję kredytu darmowego nie ma miejsca na eksperymenty argumentacyjne i jakiekolwiek drogi na skróty. Kredytobiorca, który, szukając oszczędności, decyduje się powierzyć swoją sprawę prawnikowi bez doświadczenia, musi liczyć się z tym, że decyzja ta może go słono kosztować. W tym przypadku konsument powrócił do punktu wyjścia, biedniejszy o koszty postępowania sądowego i honorarium prawnika.
Duża spółka odszkodowawcza proponuje firmie pożyczkowej nietypowe porozumienie. Tak chce się pozbyć ryzyka związanego z cesjami?
O tym, że cesje wierzytelności konsumenckich stanowią dla kancelarii odszkodowawczych coraz większe obciążenie, świadczyć może artykuł z dnia 14 listopada, opublikowany przez Karolinę Wysotę na portalu money.pl. Dziennikarka serwisu opisuje kulisy negocjacji pomiędzy dużą kancelarią odszkodowawczą (Helpfind) a firmą pożyczkową, uwikłaną w masowe procesy o SKD. Przypominamy, że Helpfind to jeden z wiodących podmiotów na rynku, działający m.in. w modelu cesyjnym. Money.pl podaje, że na koniec 2025 roku firma obsługiwała roszczenia wyceniane na pół miliarda złotych. Co istotne, powiązana z Helpfind spółka (Consumer Rights Recovery) jest stroną postępowania, w którym sąd skierował pytania prejudycjalne do TSUE, a następnie dostrzegł, że przyjęta przez bank strategia służy uniknięciu wydania unijnego orzeczenia.
Negocjacje z gigantem rynku pożyczkowego spółka Helpfind zaczęła w czerwcu br. Jak opisuje money.pl, spółka uruchomiła testową kampanię reklamową, wskutek której w zaledwie miesiąc podpisała 500 umów. Skierowanie spraw na drogę sądową miało zająć spółce zaledwie tydzień. W toku negocjacji przedstawiciele kancelarii dali do zrozumienia, że spółka prowadzi sprawy przeciwko wielu podmiotom rynku finansowego, jednak stosowane przez nią strategie są różne. Podczas gdy z jednymi kancelaria walczy do końca, z drugimi jest „dogadana”. Helpfind usprawiedliwia swoją strategię przykładami z rynku zachodniego. W rozumieniu przedstawicieli spółki, współpraca z podobnymi firmami jest dla rynku finansowego korzystna o tyle, że pozwala wyczyścić go z toksycznego aktywa, co prowadzi do kontenerowania zagrożenia.
Propozycja kancelarii jest rozbrajająco szczera. Karolina Wysota opisuje ją tak:
„Albo dogadujemy się na jakiś cap generalny, kwotowy, czyli ustalamy, że ściągniemy z rynku roszczenia na określoną kwotę i rozliczymy je ugodowo, albo na jakiś cap miesięczny, czyli ustalamy, że nie zgłosimy więcej roszczeń, niż się umówiliśmy, i będziemy je zamykać w sposób ugodowy. ”
Przedstawiciele spółki podkreślają istnienie opcji trzeciej, w której między stronami nie dochodzi do porozumienia.
Tłumacząc to najprościej, jak się da: Helpfind, jako firma, która skupuje roszczenia konsumenckie z rynku, ma pełną władzę nad tym, co się z tymi roszczeniami później stanie. Może skierować sprawy na drogę sądową i walczyć, jak zostało to ujęte, do końca, albo wyjść naprzeciw pozwanej firmie z propozycją polubownego rozwiązania. Pierwotny posiadacz umowy jest poza tym układem i nie ma wpływu na to, czy sprawa trafi do sądu: sprzedał swoją wierzytelność za ułamek wartości, rezygnując w ten sposób z prawa współdecydowania o strategii prowadzenia sporu.
Decydując się na taką ofertę, firma pożyczkowa może sobie kupić spokój – przynajmniej u tego konkretnego podmiotu. Jeśli w portfolio kancelarii są sprawy, w których sąd skierował pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE, dogadanie się stron zwiększa szansę wygaszenia takiego unijnego postępowania.
Zmiana strategii Helpfind: inspiracją był bunt sędziego?
W naszej ocenie nie można wykluczyć, że bunt sędziego Mateusza Podhalicza, odpowiedzialnego za zadanie pytań w unijnej sprawie C-566/24, stał się dla kancelarii wygodnym pretekstem do zmiany podejścia i rozejrzenia się za wyjściem ewakuacyjnym z już rozpoczętych sporów sądowych, jak również za możliwością odzyskania pieniędzy za już przeprowadzone cesje. Sankcja kredytu darmowego okazała się być dużo większym wyzwaniem, niż oczekiwały tego skupy wierzytelności. To nie „nowe franki”, a zupełnie odrębne, w dodatku niesamowicie rozbudowane i skomplikowane zagadnienie prawne, będące w trakcie głębokiej przebudowy, wymuszonej dyrektywą CCD2.
Kancelarie masowo skupowały roszczenia konsumenckie, wierząc, że w przyszłości zarobią na nich góry pieniędzy. Póki co, pieniędzy tych nie widać – a podmioty z tego rynku nie mogą w nieskończoność oczekiwać na zmianę linii orzeczniczej. Wszak termin na skorzystanie z SKD jest zaledwie roczny i należy liczyć go od momentu wykonania umowy.
Przebieg zdarzeń jest w przypadku Helpfind więcej niż wymowny: 5 maja br. sędzia Podhalicz sporządza obszerne uzasadnienie, w którym wnioskuje do TSUE o ponowne zajęcie się nadesłanymi przez niego pytaniami prejudycjalnymi. Zaledwie kilka tygodni później kancelaria rozpoczyna negocjacje z firmą pożyczkową, dążąc do masowego zamknięcia otwartych spraw na drodze porozumienia, i rozliczenia roszczeń, które jeszcze nie trafiły przed oblicze sądu.
Jaki może występować związek pomiędzy decyzją sędziego Podhalicza a propozycją złożoną przez Helpfind? Cóż, zmiana podejścia sędziów do polityki instytucji finansowych, polegającej na wybiórczym uznawaniu roszczenia tam, gdzie zadano pytania prejudycjalne, może skłaniać te instytucje do przebudowy dotychczasowej strategii. Istnieje możliwość, że już niedługo uznanie powództwa, przynajmniej w części przypadków, przestanie przynosić oczekiwany skutek w postaci wycofania sprawy z TSUE. W efekcie, uznając powództwo, bank (lub inna instytucja pożyczkowa) wyda pieniądze na zaspokojenie roszczeń kredytobiorcy, ale nie uzyska pożądanego rezultatu, jakim jest wycofanie pytań prejudycjalnych z Luksemburga. Wniosek? Lepiej dogadać się z powodem poza salą sądową niż zostawić spór w rękach wymiaru sprawiedliwości.
Strategia przyjęta przez opisywaną kancelarię prowokuje pytania o to, czyj interes reprezentuje ona, tak naprawdę, w swojej działalności. Zwolennicy spółek odszkodowawczych przekonują opinię publiczną, że istnienie takich podmiotów na polskim rynku powoduje, iż profesjonalna pomoc prawna jest bardziej dostępna dla osób w najcięższej sytuacji finansowej, których nie stać na konsultację u dobrego adwokata bądź radcy prawnego.
Ten argument wypada bardzo blado w obliczu propozycji, którą spółka złożyła pożyczkodawcy: jeżeli ów pożyczkodawca przystałby na tę ofertę, to konsumenci nie tylko na tym nie zyskają (środki zasilą konto spółki, a nie pierwotnych posiadaczy wierzytelności) – mogą wręcz, jako środowisko, sporo stracić. Stanie się tak, jeśli w wyniku zawarcia ugody dojdzie do umorzenia jednego lub kilku postępowań toczących się przed TSUE, w efekcie czego sądy powszechne nie otrzymają potrzebnych im wskazówek w odniesieniu do sporów powstałych na tle stosowania art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Ironia polega na tym, że gdyby podobne negocjacje ze stroną przeciwną prowadziła kancelaria adwokacka, w mediach aż huczałoby o konflikcie interesów i naruszeniu zawodowej etyki. Ponieważ jednak sprawa dotyczy spółki z o.o. niebędącej kancelarią adwokacką ani radcowską, aspekty etyczne schodzą na drugi plan, a temat wzbudza zainteresowanie nielicznych mediów w kraju.
A szkoda, bo opisywany przypadek stanowi bardzo dobrą okazję do wznowienia publicznej debaty o potrzebie uregulowania rynku i zrównania sytuacji podmiotów świadczących usługi pomocy prawnej na rzecz konsumenta.
PODSUMOWANIE:
Kancelarie wyspecjalizowane w skupowaniu roszczeń konsumenckich mają poważny problem: sądy nieprzychylnie patrzą na pozwy składane przez te instytucje przeciwko bankom, o czym świadczyć mogą m.in. opisywane przez nas wyroki z Łodzi. A to dopiero zapowiedź znacznie poważniejszych tarapatów. Ministerstwo Sprawiedliwości planuje bowiem ograniczenie sankcji kredytu darmowego i walkę z forum shoppingiem, co w praktyce może spowodować, że dochodzenie roszczeń w sprawach kredytów konsumenckich stanie się dla skupów wierzytelności bardziej ryzykowne i jednocześnie mniej dochodowe.
Nie dziwi zatem, że co rozsądniejsze firmy kalkulują, jak zarobić na już zakupionych wierzytelnościach bez oczekiwania na prawomocne wyroki sądów. Pomysł zakłada dogadanie się ze stroną pozwaną i masowe zawieranie ugód. Wszystko ma się odbywać ponad głowami konsumentów, którzy w żaden sposób nie skorzystają na tym, że kancelaria porozumiała się z kredytodawcą. Typowa umowa cesji nie przewiduje bowiem wynagrodzenia dla konsumenta za zawarcie ugody – pierwotny posiadacz roszczenia otrzymuje jedynie niewielkie wynagrodzenie za samą sprzedaż prawa do pozwania banku. Nie ma więc żadnego wpływu na to, jak potoczy się ewentualna sprawa o sankcję kredytu darmowego.
Sytuacja, w której kancelaria dogaduje się z przeciwnikiem procesowym w sprawie masowego zawierania ugód, nie jest korzystna dla środowiska konsumenckiego. Taka strategia może się niestety przełożyć na wyhamowanie rozwoju linii orzeczniczej, zarówno tej w kraju, jak i przed Trybunałem Sprawiedliwości UE.


