O Sądzie Apelacyjnym w Łodzi było niedawno głośno w kontekście spraw frankowych. W dniu 4 lipca br. sąd ten wydał pierwszy w kraju prawomocny wyrok w sprawie z powództwa grupowego kredytobiorców frankowych (przeciwko mBank). Po 10 latach batalii ponad tysiąc Frankowiczów doczekało się sprawiedliwości – ich umowy zostały uznane za nieważne. Jest to bardzo dobra informacja dla innych Frankowiczów procesujących się z bankami w sprawach indywidualnych na terenie apelacji łódzkiej, bo potwierdza prokonsumenckie nastawienie tamtejszych orzeczników. Sąd Apelacyjny w Łodzi rozpoznaje apelacje wniesione w sprawach frankowych od wyroków wydanych przez sądy okręgowe w Łodzi, Kaliszu, Piotrkowie Trybunalskim, Płocku oraz w Sieradzu. Z uzyskanych przez nas w trybie dostępu do informacji publicznej danych wynika, że na dzień 27 maja br. w 27 referatach sędziowskich toczyło się tam 4.620 spraw frankowych. Oprócz tego sędziowie z SA w Łodzi rozpoznają zażalenia na postanowienia sądów okręgowych wydane w przedmiocie zabezpieczenia roszczeń Frankowiczów. W okresie pięciu pierwszych miesięcy tego roku SA w Łodzi wydał 1.605 wyroków w sprawach frankowych. Pozyskane przez nas statystyki i dane z pewnością nieco rozjaśnią czytelnikom jak wygląda sytuacja w Sądzie Apelacyjnym w Łodzi pod względem spraw frankowych.
- W 11 sądach apelacyjnych w całym kraju toczy się ponad 50 tys. spraw frankowych na etapie II instancji. Chociaż banki coraz częściej odstępują od składania apelacji, w dużej części sprawy frankowe są jednak nadal dwuinstancyjne.
- W Sądzie Apelacyjnym w Łodzi nie ma odrębnego wydziału ani sekcji dedykowanej do rozpoznawania spraw frankowych. Zajmują się tym sędziowie z I Wydziału Cywilnego, którzy równolegle rozpoznają także inne spory cywilne oraz sprawy gospodarcze i rodzinne.
- Sprawy frankowe stanowią duży odsetek wszystkich spraw toczących się w I Wydziale Cywilnym SA w Łodzi. Na ponad 7,5 tys. spraw różnego typu, aż 4,6 tys. to sprawy dotyczące kredytów w CHF.
- Sprawami Frankowiczów zajmuje się w Sądzie Apelacyjnym w Łodzi 27 sędziów. W okresie pierwszych pięciu miesięcy tego roku wydali oni ponad 1,6 tys. wyroków w tego typu sprawach. W tym okresie wpłynęło 58 skarg na przewlekłość postępowań toczących się w I Wydziale Cywilnym.
Coraz więcej spraw frankowych w sądach apelacyjnych. Wzrasta załatwialność spraw
Od kilku miesięcy prezentujemy na łamach naszego portalu dane pozyskane z poszczególnych sądów, obrazujące ich sytuację pod względem procedowania spraw frankowych. Najpierw docieraliśmy do sądów okręgowych rozpoznających najwięcej spraw frankowych na etapie I instancji a teraz przyszedł czas na sądy apelacyjne, do których takie sprawy trafiają na etapie II instancji. W związku z tym, że coraz więcej spraw frankowych wychodzi z sądów pierwszoinstancyjnych i trafia do sądów apelacyjnych, z pewnością wielu czytelników jest zainteresowanych tym jak radzą sobie te sądy z rozstrzyganiem spraw i z wydawaniem prawomocnych wyroków.
Jeszcze nie tak dawno resort sprawiedliwości wspominał o dużych problemach sądów apelacyjnych, które zalewane są tysiącami apelacji w sprawach frankowych (z reguły wnoszą je banki, bo Frankowicze wygrywają około 97-98% spraw na etapie I instancji). Spośród 204.066 spraw frankowych ogółem toczących się w sądach na koniec 2024 roku, aż 56.281 było rozpoznawanych w sądach apelacyjnych. Do tego dochodzi jeszcze ogromna liczba zażaleń pionowych na postanowienia sądów okręgowych w przedmiocie zabezpieczenia roszczeń Frankowiczów. Ich liczba jest trudna do oszacowania, bo sądy nie nadają odrębnej sygnatury postępowaniom zażaleniowym w sprawach frankowych. Ministerstwo Sprawiedliwości szacuje jednak, że 80-85% spośród wszystkich zażaleń dotyczy właśnie spraw frankowych (głównie zabezpieczeń).
Sądów apelacyjnych jest znacznie mniej niż okręgowych, tak więc rosnąca liczba spraw frankowych na etapie II instancji zaczęła być poważnym problemem, zwłaszcza dla Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Dlatego resort sprawiedliwości zdecydował się utworzyć w tym sądzie wydział dedykowany do spraw frankowych. Jak na razie jest to jedyny sąd apelacyjny, gdzie powstał tego typu wydział.
Statystyki Ministerstwa Sprawiedliwości za I kwartał 2025 roku mogą jednak napawać optymizmem. Wcześniej mówiło się o niskich wskaźnikach opanowania wpływu oraz załatwialności spraw w sądach apelacyjnych. Na koniec III kwartału 2024 roku wskaźnik opanowania wpływu spraw frankowych w sądach apelacyjnych wynosił tylko 36 proc. Oznacza to, że na każde 100 spraw odwoławczych, które wpłynęły w ciągu tego kwartału do sadów apelacyjnych, załatwione zostało tylko 36. Na koniec IV kwartału 2024 roku wskaźnik opanowania wpływu wzrósł do 42 proc. a na koniec I kwartału 2025 roku wynosił już 86,9 proc., co przełożyło się na ponad 90-procentowy wzrost załatwialności spraw frankowych przez sądy apelacyjne.
Sąd Apelacyjny w Łodzi – dane na temat liczby toczących się spraw frankowych oraz zażaleniowych
Jak wspomnieliśmy wcześniej, Sąd Apelacyjny w Łodzi jest jednym z 11 krajowych sądów apelacyjnych. Obszar właściwości miejscowej SA w Łodzi obejmuje obszary właściwości 5 sądów okręgowych tj. SO w Łodzi, SO w Kaliszu, SO w Piotrkowie Trybunalskim, SO w Płocku i SO w Sieradzu.
Pod koniec maja br. zwróciliśmy się do kierownictwa SA w Łodzi z prośbą o udzielenie w trybie dostępu do informacji publicznej kluczowych dla Frankowiczów z Łodzi danych obrazujących sytuację tego sądu w pierwszych pięciu miesiącach bieżącego roku. Z uzyskanych informacji wynika, że w sądzie tym orzeka 49 sędziów, przy czym 27 z nich ma w swoich referatach sprawy frankowe – są to sędziowie z I Wydziału Cywilnego. Oprócz tego wydziału w SA w Łodzi funkcjonuje też II Wydział Karny oraz III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym, że wymienione dwa wydziały nie zajmują się rozstrzyganiem spraw frankowych skupimy się na danych dotyczących I Wydziału Cywilnego.
Na dzień 27 maja br. w I Wydziale Cywilnym toczyło się łącznie 7.531 spraw, z czego 7.519 było rozdzielonych pomiędzy 28 referatów sędziowskich, a 12 nie było jeszcze przydzielonych do konkretnych sędziów. Średnio daje to około 269 spraw na jednego sędziego, przy czym niektórzy sędziowie mają w swoich referatach po ponad 400 spraw a inni zaledwie 1 sprawę. Niestety kierownictwo sądu przekazało nam zanimizowane dane dotyczące sędziów, które uniemożliwiają wskazanie najmocniej i najsłabiej obciążonych sprawami orzeczników. Różnice w liczbie spraw zapewne wynikają z obiektywnych okoliczności, np. z późniejszej daty rozpoczęcia orzekania, faktu delegowania sędziego z innego sądu albo z przebywania sędziego na dłuższych urlopach lub zwolnieniach lekarskich.
Trzeba wyjaśnić, że w Sądzie Apelacyjnym w Łodzi nie funkcjonuje wydział ani sekcja dedykowana do rozstrzygania sporów frankowych, w związku z czym sędziowie I Wydziału Cywilnego rozpoznają wszystkie rodzaje spraw cywilnych, gospodarczych oraz rodzinnych. Jednak sprawy frankowe stanowią ponad 60% referatów. Na dzień 27 maja br. toczyło się w tym wydziale 4.620 spraw frankowych, z czego 4.611 było rozdzielonych pomiędzy 27 referatów sędziowskich a 9 było jeszcze nieprzydzielonych. Oznacza to, że średnia liczba spraw frankowych w referacie sędziowskim SA w Łodzi wynosi około 165. Oczywiście nie oddaje to w pełni sytuacji, bo występują istotne różnice pomiędzy liczbą spraw w konkretnych referatach sędziowskich. Aż czternastu sędziów ma w swoich referatach po ponad 200 spraw frankowych (najwięcej to 268), ośmioro sędziów ma od 100 do 200 tego typu spraw, a reszta od 1 do 53 spraw.
Oprócz rozstrzygania spraw frankowych na etapie II instancji sędziowie z I Wydziału Cywilnego rozpoznają także zażalenia na postanowienia podległych SA w Łodzi sądów okręgowych. W okresie od początku stycznia do końcówki maja br. w wydziale tym toczyło się 2.221 postępowań zażaleniowych. Można jedynie domyślać się na podstawie danych z resortu sprawiedliwości, że większość tych postępowań dotyczyła wniosków o zabezpieczenie powództwa. Dokładnej liczby takich spraw nie da się ustalić na podstawie systemu repertoryjno-biurowego sądów „Sędzia 2″ (takie dane nie są wyodrębniane). Wielu sędziów w okresie objętym analizą rozpoznawało po ponad 100 zażaleń (najwięcej to 137).
Liczba wyroków wydanych przez Sąd Apelacyjny w Łodzi w sprawach frankowych w 2025 roku
W nomenklaturze sądowej występuje pojęcie spraw załatwionych. Są to nie tylko sprawy załatwione w postaci wyroku, ale także w wyniku umorzenia na skutek m.in. cofnięcia apelacji albo zawarcia ugody. Z danych udostępnionych przez kierownictwo Sądu Apelacyjnego w Łodzi wynika, że w okresie od początku stycznia do 27 maja br. sędziowie I Wydziału Cywilnego załatwili łącznie 3.589 różnego typu spraw cywilnych, w tym wydali 1.605 wyroków w sprawach frankowych. Średnio daje to 57 wyroków na jednego sędziego w okresie niespełna 5 miesięcy. Ośmioro sędziów wydało w analizowanym okresie po ponad 80 wyroków w sprawach frankowych. Natomiast czworo sędziów wydało w tym czasie tylko po kilka wyroków, co zapewne było wynikiem obiektywnych okoliczności związanych np. z późniejszą datą rozpoczęcia orzekania, dłuższymi nieobecnościami (L4, urlopy) albo z pełnieniem funkcji w sądzie.
Z uzyskanych danych wynika, że w okresie od początku stycznia do końca maja br. złożonych zostało 58 skarg na przewlekłość postępowań w I Wydziale Cywilnym Sądu Apelacyjnego w Łodzi, przy czym dotyczyło to spraw prowadzonych przez 23 sędziów.
Zasady przydzielania spraw sędziom w SA w Łodzi
W I Wydziale Cywilnym Sądu Apelacyjnego w Łodzi sprawy na ogół przydzielane są według kolejności wpływu w danym referacie, co wynika z Systemu Losowego Przydziału Spraw (SLPS). Wyjątek stanowią sprawy po uchyleniu wyroku Sądu Najwyższego i przekazaniu do ponownego rozpoznania oraz sprawy pilne. Zgodnie z „Regulaminem urzędowania sądów powszechnych” do spraw pilnych zaliczają się m.in. wnioski o udzielenie zabezpieczenia roszczeń, wnioski o nadanie wyrokom klauzuli wykonalności oraz sprawy z powództwa oraz przeciwko syndykowi (a więc także sprawy frankowe przeciwko syndykowi Getin Noble Bank). Jak wynika z informacji przekazanych przez kierownictwo sądu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek strony możliwe jest rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu.
Warto wspomnieć, że System Losowego Przydziału Spraw automatycznie przypisuje sprawy sędziom, co ma zapewnić bezstronność i sprawiedliwość. Większość sędziów Sądu Apelacyjnego w Łodzi orzekających w sprawach frankowych ma 100% wskaźnik przydziału spraw oraz orzeka we wszystkich rodzajach spraw cywilnych (nie tylko frankowych), a także w sprawach gospodarczych i rodzinnych. Wyjątkiem są orzecznicy pełniący funkcje, którzy mają w związku z tym zmniejszony wskaźnik przydziału spraw. Dotyczy to między innymi Przewodniczącego I Wydziału Cywilnego SSA Wincentego Ślawskiego (wskaźnik przydziału spraw na poziomie 30%), Zastępcy Przewodniczącego Wydziału SSA Krzysztofa Depczyńskiego (wskaźnik przydziału spraw na poziomie 75%) oraz Rzecznika Prasowego sądu SSA Tomasza Szabelskiego (wskaźnik przydziału spraw na poziomie 80%).
Cyfryzacja sądów oraz ustawa frankowa – czy pomoże to sądom?
Niedawno dokonała się zmiana na stanowisku Ministra Sprawiedliwości. Prof. Adama Bodnara zastąpił sędzia Waldemar Żurek. Zobaczymy jak ta zmiana przełoży się na realizację sztandarowych projektów poprzedniego Ministra oraz jego Pełnomocniczki ds. ochrony praw konsumentów dr A. Wiewiórowskiej-Domagalskiej, tj. programu „Cyfrowy sąd” i tzw. ustawy frankowej.
Jednym z elementów programu cyfryzacji sądów jest Digitalny Asystent Sędziego, czyli czteromodułowe narzędzie dedykowane wyłącznie do spraw frankowych, które ma m.in. wyposażyć sędziów w tezy z orzecznictwa TSUE i kalkulator do rozliczania roszczeń a także przygotowywać dla nich projekty uzasadnień wyroków. Jednym z elementów ma być także digitalizacja akt, umożliwiająca robotyczne czytanie pism procesowych oraz ich automatyczne wprowadzanie do systemu repertoryjno-biurowego sądów. Pełne wdrożenie projektu zostało zaplanowane na połowę 2026 roku. Resort sprawiedliwości planuje także otwarcie Portalu Informacyjnego Sądów na składanie przez pełnomocników stron pism procesowych drogą elektroniczną.
O ile cyfryzacja sądów jest projektem w pełni akceptowanym, to spore kontrowersje budzi tzw. ustawa frankowa przygotowana przez ekspertów Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego podlegającej pod resort sprawiedliwości. W dniu 24 lipca br. projekt ustawy po uwzględnieniu niektórych uwag wniesionych w trakcie opiniowania i konsultacji publicznych trafił do Stałego Komitetu Rady Ministrów. Wiadomo, że rząd chce w tempie ekspresowym skierować ustawę do prac legislacyjnych Sejmu. Jest ona przedstawiana jako remedium na zakorkowanie sądów tysiącem spraw frankowych. Wielu ekspertów uważa jednak, że to pozorna reforma i koło ratunkowe rzucone bankom a nie wyjście naprzeciw trudnej sytuacji sądów i konsumentów walczących w sądach o sprawiedliwość.
Kontrowersje budzi zwłaszcza przyznanie bankom szczególnych uprawnień, takich jak możliwość zgłaszania zarzutu potrącenia na dowolnym etapie procesu, praktycznie aż do końca trwania postępowania w II instancji. Nie dość że banki będą mogły dochodzić swoich roszczeń w ramach postępowań z powództwa konsumentów, zaskakiwać ich zgłaszaniem zarzutu potrącenia w dowolnym momencie, to jeszcze mają otrzymać zwrot połowy opłat sądowych od cofniętego pozwu lub apelacji. Takie rozwiązanie wprowadzi po stronie konsumentów niepewność procesową. Co więcej, jeżeli konsument nie zgodzi się z zarzutem potrącenia (np. w związku z tym, że uznaje roszczenia banku za przedawnione lub bezzasadne), może zostać obciążony kosztami procesu.
Autorzy projektu ustawy zaproponowali rzekomo prokonsumenckie rozwiązanie polegające na automatycznym zawieszaniu spłaty rat kredytu frankowego z chwilą doręczenia bankowi odpisu pozwu. Być może odciąży to sądy, zwalniając je z obowiązku rozpoznawania wniosków o zabezpieczenie roszczeń oraz zażaleń na postanowienia wydane w przedmiocie zabezpieczeń. Jednak nie zawsze będzie działało na korzyść konsumentów – w niektórych, najmocniej obłożonych sprawami sądach doręczanie odpisu pozwu stronie przeciwnej trwa miesiące a czasami nawet i rok.
Niektórzy prawnicy nazywają projekt specustawy frankowej „legislacyjną iluzją” i „pozorną reformą”, która nie rozwiąże fundamentalnych problemów wymiaru sprawiedliwości a w niektórych obszarach może jeszcze bardziej skomplikować sytuację. Lekarstwem na katastrofalną sytuację sądów może być jedynie zwiększenie etatów sędziowskich, asystenckich, urzędniczych oraz konsekwentna dalsza cyfryzacja sądów i znoszenie biurokracji. Należy mieć nadzieję, że parlamentarzyści dojdą do tego samego wniosku i ustawa nie przejdzie w aktualnym kształcie całej ścieżki legislacyjnej. Ostatnią deską ratunku może być weto Prezydenta RP.
Podsumowanie
W Sądzie Apelacyjnym w Łodzi pod koniec maja br. toczyło się 4,6 tys. postępowań apelacyjnych w sprawach frankowych. Takie sprawy miało w swoich referatach 27 sędziów z I Wydziału Cywilnego, którzy równolegle rozpoznawali inne spory cywilne, gospodarcze i sprawy rodzinne a także sprawy zażaleniowe (w tym w przedmiocie zabezpieczenia roszczeń Frankowiczów). Średnio na jeden referat sędziowski w tym wydziale na koniec maja br. przypadało ok. 268 spraw różnego typu. Natomiast średnia liczba spraw frankowych na jednego sędziego wynosiła ok. 165.
Sędziowie Sądu Apelacyjnego w Łodzi wydali w ciągu pięciu miesięcy tego roku ponad 1,6 tys. wyroków w sprawach frankowych. W tym okresie wpłynęło 58 skarg na przewlekłość postępowań w I Wydziale Cywilnym tego sądu.
