Już wiadomo, że bank PKO BP zarobił „na czysto” w pierwszym kwartale br. ponad 2 mld zł. W najnowszym raporcie finansowym bank informuje, że wynik byłby znacznie lepszy gdyby nie Frankowicze. W okresie tym PKO BP musiał powiększyć rezerwy na ryzyko prawne dotyczące kredytów waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego o kwotę 1,3 mld zł. W ten sposób zabezpieczył pieniądze na wypłaty dla kredytobiorców frankowych, którzy wygrywają procesy sądowe. Na koniec marca 2024 roku bank PKO BP uzyskał łącznie 3.372 prawomocnych wyroków w sprawach z powództwa Frankowiczów, przy czym tylko 187 postępowań (5,55%) zakończyło się korzystnie dla banku. Nowych spraw sądowych przeciwko bankowi przybywa w szybszym tempie niż wniosków o mediacje w sprawie ugód (w I kw. 2024 do sądów wpłynęło 2.650 nowych pozwów, podczas gdy wniosków o mediacje było 2,3 tys.). Łącznie przeciwko bankowi toczy się już 33.148 spraw z powództwa Frankowiczów, a na horyzoncie majaczy kolejny problem. W sądach przybywa spraw dotyczących tzw. Sankcji Kredytu Darmowego w związku z umowami złotowych pożyczek gotówkowych PKO BP.
- PKO BP obwinia Frankowiczów za niższy o 1,3 mld zł zysk za I kw. 2024 r. Mimo to zarobił ponad 2 mld zł netto.
- Posiadacze umów frankowych banku PKO BP dalej szturmują sądy. Bank ma „na biegu” ponad 33 tys. spraw z powództwa kredytobiorców frankowych i na koncie 3.185 prawomocnych przegranych. W dodatku coraz mniej osób decyduje się na mediacje w sprawie ugód.
- Swoje umowy zaczynają skutecznie kwestionować posiadacze złotowych pożyczek gotówkowych banku PKO BP, którzy domagają się Sankcji Kredytu Darmowego, czyli zwrotu pożyczki bez odsetek, prowizji i innych kosztów. Takich spraw przeciwko PKO BP trafiło już do sądów 1.520.
- W 2024 roku Frankowicze jeszcze szybciej wygrywają sprawy w sądach i zyskują olbrzymie sumy powiększone o ustawowe odsetki za opóźnienie za każdy rok sporu. Prawomocny wyrok jest możliwy nawet w około 1,5 roku od złożenia pozwu (taki przykład prezentujemy na końcu artykułu).
Wyniki banku PKO BP za I kwartał 2024
Chociaż PKO BP zarobił ogromne pieniądze w ciągu trzech pierwszych miesięcy tego roku, to oczekiwania były większe. Z powodu powiększenia rezerw na ryzyko prawne związane z kredytami w CHF bank zarobił netto „tylko” 2 mld 44 mln zł. Wynik jest sporo lepszy niż w ostatnim kwartale ubiegłego roku, kiedy zysk netto banku wyniósł 681 mln zł. To efekt rekordowo wysokiej marży odsetkowej (5 mld 192 mln zł, wzrost rdr o 24%) oraz bardzo dobrego wyniku na prowizjach i opłatach (1 mld 278 mln zł, wzrost rdr o 15,8%).
Tabela: Wyniki finansowe PKO BP za pierwszy kwartał 2024 roku
| Kategoria | Q1 2024 | Q4 2023 | Zmiana rdr (%) |
|---|---|---|---|
| Zysk netto | 2 044 mln zł | 681 mln zł | +200% |
| Marża odsetkowa | 5 192 mln zł | 4 185 mln zł | +24% |
| Wynik na prowizjach i opłatach | 1 278 mln zł | 1 103 mln zł | +15.8% |
PKO BP bezradny wobec ofensywy Frankowiczów
Bank PKO BP ma spory problem z Frankowiczami. W I kwartale 2024 roku musiał dołożyć do rezerw kwotę 1,3 mld zł. Obecnie wskaźnik pokrycia portfela kredytów waloryzowanych kursem franka rezerwami wynosi w PKO BP już 98%. Z pewnością nie jest to jednak koniec zawiązywania rezerw, bo straty banku w wyniku przegranych procesów rosną. Oprócz zwrotu nieprawnie pobranych kwot bank musi płacić Frankowiczom olbrzymie odsetki za opóźnienie w wymiarze 11,25% od kwoty roszczeń za każdy rok trwania sporu.
Tymczasem Frankowicze szturmują sądy. Na koniec marca 2024 roku w sądach toczyło się już 33.148 postępowań frankowych przeciwko bankowi PKO BP. W ciągu pierwszego kwartału tego roku przybyło 2.650 nowych spraw. To więcej niż nowych wniosków o mediacje, których w tym okresie było 2,3 tys.
PKO BP kontynuuje program ugód polegających na przekształceniu kredytu frankowego na złotowy, tak jakby od początku był zawarty w PLN i oprocentowany na bazie wskaźnika WIBOR (wariant Szefa KNF). Coraz mniej kredytobiorców jest zainteresowanych wszczynaniem mediacji w sprawie ugody. W pierwszym kwartale 2023 roku wpłynęło do banku PKO BP 10,7 tys. nowych wniosków o mediacje, a w analogicznym okresie roku 2024 było ich już tylko 2,3 tys. Łącznie bank zawarł z kredytobiorcami frankowymi 38.428 ugód, przy czym najwięcej porozumień zostało podpisanych tuż po uruchomieniu programu.
Frankowicze z PKO BP preferują sądowe rozstrzygnięcie sporu, bo bez problemu wygrywają procesy. W najnowszym raporcie bank podał, że od początku w sprawach jego umów frankowych zapadły 3.372 prawomocne wyroki, z czego tylko 187 (5,55%) było dla banku korzystnych. Po przełomowym dla Frankowiczów wyroku TSUE z 3 października 2019 r. (sprawa Dziubak vs. Raiffeisen, która zapoczątkowała masowe unieważnianie przez sądy wadliwych kredytów w CHF), odsetek prawomocnych wygranych banku spadł do poziomu 4,38% (na 3.329 prawomocnych wyroków korzystnie dla banku zakończyło się tylko 146 spraw).
Tabela: Sprawy sądowe, mediacje i ugody frankowiczów w PKO BP
| Kategoria | Liczba spraw/sytuacji | Uwagi |
|---|---|---|
| Postępowania sądowe na koniec marca 2024 | 33,148 | Wzrost o 2,650 spraw w I kwartale 2024 |
| Nowe sprawy w I kwartale 2024 | 2,650 | Więcej niż wnioski o mediacje |
| Wnioski o mediacje w I kwartale 2024 | 2,300 | Spadek z 10,7 tys. w I kwartale 2023 |
| Łączna liczba ugód | 38,428 | Większość ugód podpisano na początku programu |
| Prawomocne wyroki korzystne dla banku | 187 z 3,372 (5,55%) | Po wyroku TSUE, tylko 146 z 3,329 (4,38%) korzystne |
Nie tylko Frankowicze są problemem dla PKO BP. Do sądów ruszają Złotówkowicze domagający się Sankcji Kredytu Darmowego
Bank PKO BP stara się bagatelizować nowe zagrożenie związane z wadliwymi umowami pożyczek gotówkowych. Okazuje się, że nie tylko w umowach kredytów waloryzowanych kursem franka bank przemycił zapisy łamiące prawa konsumentów. W części umów złotowych pożyczek gotówkowych bank PKO BP dopuścił się nieuczciwych praktyk, polegających głównie na naliczaniu odsetek od zawyżonej kwoty pożyczki, obejmującej także prowizję i składki ubezpieczeniowe. W ten sposób bank niejako zarabia dwa razy na kliencie. Jeżeli konsument dostrzeże w swojej umowie taką wadę (lub inne naruszenie Ustawy o kredycie konsumenckim), ma prawo skorzystać z Sankcji Kredytu Darmowego (SKD), czyli oddać bankowi pożyczkę bez odsetek i innych kosztów. Jeśli bank nie uwzględni oświadczenia konsumenta o woli skorzystania z SKD, sprawy trafiają do sądów, które w większości uznają racje pożyczkobiorców.
Z najnowszego raportu banku PKO BP wynika, że na koniec marca 2024 r. przeciwko bankowi PKO BP toczyło się 1.520 spraw sądowych dotyczących Sankcji Kredytu Darmowego w związku z wadliwymi zapisami umów pożyczek gotówkowych (wartość przedmiotu sporu wynosiła 29,2 mln zł). W stosunku do końca grudnia 2023 roku, w ciągu zaledwie trzech miesięcy przybyło 361 tego typu spraw. Bank twierdzi, że orzecznictwo sądów w sprawie kredytów gotówkowych „w przeważającej części jest korzystne dla banku” ale nie podaje statystyk, co może sugerować, że sytuacja wcale nie wygląda tak różowo.
Jak w 2024 roku wyglądają sprawy sądowe Frankowicze vs. bank PKO BP?
Wróćmy jednak do sporów Frankowiczów z bankiem PKO BP. W 2024 roku kredytobiorcy frankowi jeszcze szybciej wygrywają sprawy przeciwko temu bankowi dotyczące wszystkich wzorców umownych, także tych z pozoru trudniejszych do zakwestionowania. Na dowód tego prezentujemy dwie sprawy zakończone w lutym 2024 roku ekspresowymi wyrokami (z których jeden jest prawomocny), wydanymi w zaledwie kilkanaście miesięcy od złożenia pozwów.
Unieważnienie umowy frankowej banku PKO BP w Warszawie w 16 miesięcy. Frankowicze zyskali prawie pół miliona złotych!
Sprawa o sygn. IV C 876/22 zakończyła się w I instancji w dniu 13 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie przesłankowo ustalił nieważność umowy banku PKO BP pn. „Własny Kąt Hipoteczny” a na rzecz kredytobiorców zasądził kwotę 489.068,62 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17 maja 2021 roku do dnia zapłaty oraz zwrot kosztów procesu w wysokości 11.934 zł (również z odsetkami). Sprawa zakończyła się po zaledwie 16 miesiącach od złożenia pozwu i po przeprowadzeniu tylko jednej rozprawy.
Prawomocne unieważnienie umowy d. banku Nordea (PKO BP) w Gdańsku w 1,5 roku. Zysk kredytobiorców z wyroku 497 tys. zł
W iście ekspresowym tempie wygrali swoją sprawę w Gdańsku posiadacze innego typu umowy banku PKO BP (chodzi o umowę Nordea – Habitat z 2010 roku). Sprawa była o tyle nietypowa, że teoretycznie umowa przewidywała możliwość spłaty kredytu w CHF. W dniu 1 lutego 2024 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku uznał tę umowę za prawomocnie nieważną (sprawa o sygn. V ACa 894/23) i oddalił apelację banku od wcześniejszego wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 22 lutego 2023 r. do sprawy o sygn. I C 982/22.
Sąd I instancji ustalił nieważność umowy kredytowej i zasądził na rzecz Frankowiczów kwoty 130.000,13 zł i 45.216,99 CHF z ustawowymi odsetkami na opóźnienie od roku 2022 do dnia zapłaty. Bank PKO BP musi też zwrócić kredytobiorcom koszty zastępstwa procesowego w kwotach 11.817 zł oraz 8.100 zł. Korzyść kredytobiorców na samym kapitale kredytu wyniosła w tym przypadku ok. 497 tys. zł. Sprawa zakończyła się prawomocną wygraną Frankowiczów po upływie zaledwie 1,5 roku od złożenia pozwu.
Podsumowanie
Sporne umowy frankowe obniżyły zysk banku PKO BP za I kwartał 2024 roku o 1,3 mld zł. W sądach lawinowo przybywa spraw przeciwko temu bankowi z powództwa Frankowiczów (obecnie jest ich już ponad 33 tys.), którzy prawomocnie wygrali dotąd 94,45% procesów. Także Złotówkowicze zaczynają szukać sprawiedliwości w sądach w związku z wadliwymi umowami pożyczek gotówkowych banku PKO BP. Nieoficjalne informacje wskazują, że sądy w przeważającej części uznają ich roszczenia.
