Co dalej z kredytobiorcami frankowymi, którzy wstąpili na drogę sądową przeciwko Getin Noble Bankowi? Kolejny rozdział tej historii zostanie dopisany w czwartek, 26 marca br., gdy zapadnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie przymusowej restrukturyzacji podmiotu. Sprawa trafi przed oblicze NSA w związku ze skargą kasacyjną, złożoną na decyzję Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze stycznia 2025 roku. WSA w Warszawie uznał bowiem, że decyzja Bankowego Funduszu Gwarancyjnego została wydana z naruszeniem prawa. Czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego może coś jeszcze zmienić w sytuacji tysięcy kredytobiorców, którzy złożyli swoje skargi po ogłoszeniu restrukturyzacji GNB? I w jaki ewentualnie sposób kredytobiorcy mogliby dochodzić swoich roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa, w sytuacji, w której negatywny dla BFG wyrok zyskałby status prawomocnego?
Z tekstu dowiesz się:
- Dlaczego frankowicze z Getin Noble Banku złożyli 7 tys. skarg na decyzję BFG o wszczęciu wobec banku procedury przymusowej restrukturyzacji
- Jaką decyzję w sprawie restrukturyzacji GNB wydał 29 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Jaki może zapaść wyrok przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i co to będzie oznaczać dla frankowiczów
- Czy w przypadku uprawomocnienia się wyroku uznającego restrukturyzację GNB jako bezprawną kredytobiorcy będą mieli szansę na odzyskanie świadczenia nienależnego.
Frankowicze z Getinu w końcu mają szansę na sprawiedliwość? Wszystko w rękach NSA…
Restrukturyzacja Getin Noble Banku, wszczęta z końcem września 2022 roku, była największą tego typu procedurą w Polsce. Nie może więc dziwić, że wywołała liczne kontrowersje, dotyczące przede wszystkim pozbawienia klientów podmiotu możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń o charakterze majątkowym. W momencie objęcia GNB procedurą przymusowej restrukturyzacji przeciwko podmiotowi toczyło się ok. 10 tys. postępowań sądowych o kredyty frankowe. Dla powodów w tych sprawach restrukturyzacja Getinu oznaczała zawieszenie postępowań, przynajmniej w części dotyczącej zapłaty.
Polskie prawo jest w tym względzie nieubłagane: ani wobec restrukturyzowanego podmiotu, ani wobec tego objętego postępowaniem upadłościowym, nie można wszcząć postępowania zabezpieczającego oraz egzekucyjnego. Oznacza to, że kredytobiorcy, którzy w momencie ogłoszenia restrukturyzacji GNB dysponowali prawomocnymi wyrokami w swoich sprawach, ale nie zdołali jeszcze wyegzekwować wierzytelności przysługującej im z tytułu nienależnie spełnionego świadczenia, z dnia na dzień stracili szansę na skuteczne dochodzenie tych środków.
Oczywiście, po rozpoczęciu procedury upadłościowej (co miało miejsce w lipcu 2023 roku) kredytobiorcy mogli zgłosić swoje wierzytelności do masy upadłościowej, co było im zresztą rekomendowane przez wyspecjalizowanych prawników. Jednak szanse na to, że w masie upadłościowej jest dość pieniędzy, by zaspokoić roszczenia tysięcy kredytobiorców, są bliskie zeru. Zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę, że pierwszeństwo w zaspokojeniu roszczeń będzie mieć Bankowy Fundusz Gwarancyjny, który wpompował w restrukturyzację GNB miliardy złotych. Kredytobiorcy frankowi, którzy utracili możliwość dochodzenia roszczeń majątkowych przeciwko GNB, nie są uprzywilejowaną grupą wierzycieli w postępowaniu upadłościowym.
Restrukturyzacja GNB oznaczała przeniesienie tej części działalności banku, która przynosi zyski, do nowego podmiotu. Chodzi o Velo Bank, do którego wytransferowano między innymi rachunki oszczędnościowe, kredyty złotowe i wszelkie produkty nieobjęte podwyższonym ryzykiem prawnym. W Getinie zostały głównie kredyty frankowe, co do których w momencie ogłoszenia restrukturyzacji było najzupełniej jasne, że zawierają abuzywne klauzule przeliczeniowe, skutkujące nieważnością umowy. Warto podkreślić, że Getin Noble Bank był podmiotem, którego portfel kredytowy był niezwykle zasobny w hipoteki waloryzowane kursem franka szwajcarskiego. Ponad 1/4 umów kredytowych była w tym banku powiązana z kursem waluty obcej, co w momencie materializacji ryzyka prawnego wygenerowało po stronie podmiotu olbrzymie obciążenie.
Po ogłoszeniu restrukturyzacji GNB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło ok. 7 tys. skarg od kredytobiorców, których zdaniem procedura została wszczęta bezprawnie. Swoją skargę złożyła również rada nadzorcza GNB, co skutkowało wydaniem przez WSA wyroku korzystnego dla strony skarżącej. 29 stycznia 2025 roku WSA, rozpatrując spór w I instancji, uznał decyzję BFG o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji Getinu za wydaną z naruszeniem prawa. Przedmiotem wątpliwości WSA stał się przede wszystkim kontrowersyjny model działania Funduszu, który zakłada łączenie kilku funkcji: BFG funkcjonował w systemie między innymi jako gwarant depozytów, kurator oraz podmiot odpowiedzialny za wydawanie decyzji w przedmiocie restrukturyzacji. Nie samo łączenie kilku funkcji było, zdaniem WSA, największym problemem. Na takiej, a nie innej decyzji WSA zaważył brak wdrożenia skutecznych mechanizmów pozwalających na oddzielenie tych ról i tym samym zapewnienie niezależności operacyjnej poszczególnych pionów instytucji oraz zapobieżenie ewentualnemu konfliktowi interesów. Wyrok VI SA/Wa 2964/22 miał charakter nieprawomocny i został zaskarżony przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostateczny wyrok w sprawie ma zapaść w czwartek, 26 marca br.
Dokładne analizy i ważne informacje dla kredytobiorców.
Śledź nasze profile, aby wzmocnić ich widoczność i być na bieżąco:
WSA zapytał TSUE o decyzję BFG w sprawie restrukturyzacji. Trybunał nie rozwiał jednak najważniejszych wątpliwości
Nim przejdziemy do opisu możliwych scenariuszy dotyczących czwartkowego wyroku, wróćmy jeszcze na chwilę do postępowania pierwszoinstancyjnego, w ramach którego WSA skierował zestaw pytań prejudycjalnych do TSUE. Organ odsyłający zapytał Trybunał o to, czy sąd musi rozpatrywać każdą pojedynczą skargę wniesioną w związku z restrukturyzacją GNB, czy może ograniczyć się do rozpatrzenia skargi wniesionej przez radę nadzorczą banku.
Dwa pytania dotyczyły też dopuszczalności łączenia funkcji przez organ decydujący o wszczęciu restrukturyzacji oraz spełnienia wymogu niezależności przez taki podmiot w sytuacji nieistnienia w krajowym porządku prawnym przepisów przeciwdziałających wystąpieniu konfliktu interesów.
TSUE odpowiedział na pytania prejudycjalne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 12 grudnia 2024 roku. Wyrok nie rozwiał jednak wątpliwości nagromadzonych wokół restrukturyzacji GNB – Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że zarzuty dotyczące konfliktu interesów powinny być rozpatrywane przez krajowe sądy. TSUE nie wypowiedział się w kwestii tego, czy decyzja o restrukturyzacji Getin Noble Banku została wydana z naruszeniem prawa. Odpowiedzialność za opracowanie jednoznacznej oceny spoczęła więc na krajowym sądzie administracyjnym.
Jaki może zapaść wyrok w sprawie Getinu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym?
Co zrobi Naczelny Sąd Administracyjny? Eksperci wskazują na trzy główne możliwości:
- oddalenie skargi kasacyjnej Bankowego Funduszu Gwarancyjnego – jeśli do tego dojdzie, wyrok WSA stanie się prawomocny, co z kolei przesądzi o bezprawnym charakterze wydanej decyzji w przedmiocie restrukturyzacji. Taki ruch NSA potencjalnie może otworzyć frankowiczom (i innym pokrzywdzonym w wyniku restrukturyzacji) drogę do kierowania roszczeń odszkodowawczych pod adresem Skarbu Państwa
- uchylenie wyroku WSA – Naczelny Sąd Administracyjny może dojść do wniosku, że Bankowy Fundusz Gwarancyjny, podejmując decyzję o przymusowej restrukturyzacji Getin Noble Banku, działał zgodnie z prawem, a wówczas dochodzenie roszczeń odszkodowawczych przeciwko Skarbowi Państwa będzie utrudnione, jeśli nie niemożliwe. Mimo to sądy administracyjne wciąż będą mogły rozpatrzyć tysiące skarg na decyzję BFG, przesłanych przez interesariuszy, w tym oczywiście przez frankowiczów
- uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sądzie I instancji – taka decyzja Naczelnego Sądu Administracyjnego odłożyłaby w czasie ostateczne wyjaśnienie spornej sytuacji zaistniałej pomiędzy BFG a kredytobiorcami frankowymi i pozostałymi wierzycielami Getin Noble Banku.
Co będzie oznaczać dla frankowiczów prawomocny wyrok stwierdzający, że działania BFG naruszały prawo?
Niezależnie od tego, jaki wyrok wyda Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie restrukturyzacji GNB, jedna rzecz nie ulegnie zmianie. Decyzja o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji nie zostanie cofnięta. W przypadku wyroku potwierdzającego bezprawny charakter decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, jak zostało już wcześniej wspomniane, kredytobiorcy zyskają podstawę do kierowania roszczeń odszkodowawczych przeciwko Skarbowi Państwa. Jednak już dziś renomowani prawnicy studzą zapał frankowiczów i tłumaczą w mediach, że dochodzenie takich roszczeń wcale nie będzie proste.
Przede wszystkim, sąd, rozpatrując pozew frankowicza, nie będzie porównywał sytuacji, w której znalazł się on w wyniku objęcia GNB procedurą restrukturyzacją, z tą, w której znajdują się frankowicze z innych banków, wobec których taka procedura nie została wszczęta. Sąd będzie interesowało, jak wyglądałaby sytuacja powoda, gdyby BFG nie podjął decyzji o objęciu banku restrukturyzacją. Wówczas ta część portfela, która nie jest objęta podwyższonym ryzykiem prawnym, nie zostałaby wydzielona i wytransferowana do Velo Banku. Teoretycznie więc podmiot dysponowałby środkami na rozliczenie nieważnych umów frankowych. Nie zapominajmy jednak, że w momencie ogłoszenia restrukturyzacji kondycja finansowa Getin Noble Banku była bardzo zła, wszystko wskazuje też na to, że bank i tak by upadł, tyle że w sposób niekontrolowany, co z kolei odbiłoby się negatywnie na całym polskim rynku usług finansowych.
Aby kredytobiorca mógł skutecznie przeforsować swoje roszczenia odszkodowawcze w sądzie, musi wykazać istnienie ciągu przyczynowo-skutkowego pomiędzy restrukturyzacją Getin Noble Banku a szkodą powstałą po stronie powodowej. Sprawy tego typu będą trudne, skomplikowane i należy się spodziewać, że będą trwały długie lata. Ich efekt końcowy jest natomiast mocno niepewny. Z tego względu ewentualne utrzymanie decyzji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w mocy wcale nie musi mieć wpływu na sytuację, w której znajdują się obecnie frankowicze z Getin Noble Banku. Warto mieć to na uwadze, czytając komentarze do czwartkowego wyroku, których z pewnością nie zabraknie ani w mediach branżowych, ani w portalach społecznościowych.
PODSUMOWANIE:
W czwartek Naczelny Sąd Administracyjny zdecyduje, co zrobić ze skargą kasacyjną złożoną przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny na wyrok WSA w Warszawie z 29 stycznia 2025 roku. Jeśli skarga zostanie oddalona, a wyrok WSA utrzymany w mocy, to frankowicze zyskają argument za kierowaniem roszczeń odszkodowawczych w kierunku Skarbu Państwa. Powodzenie tych roszczeń stoi jednak pod dużym znakiem zapytania z uwagi na konieczność wykazania związku pomiędzy decyzją BFG o wszczęciu restrukturyzacji a szkodą po stronie kredytobiorcy.
Alternatywnie NSA może uchylić wyrok i wydać własny lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, co oznaczałoby wydłużenie tego sporu o kolejne lata.
