Darmowy kredyt to nie nowe franki. Przez pozwy „kopiuj-wklej” klienci przegrywają w sądach

Czas czytania: 9 minut

Niewiele było trzeba, by ryzyka prawne kredytów konsumenckich stały się dla banków istotniejszym wyzwaniem niż hipoteki frankowe. Dwa wyroki TSUE, zwłaszcza ten z kwietnia br., wzmocniły pozycję procesową konsumentów na tyle, że banki zaczęły modyfikować swoje umowy i częściowo rozliczać nienależnie pobrane odsetki, co tylko w II kwartale kosztowało sektor 620 mln zł. Powolna, ale zauważalna zmiana orzecznictwa w połączeniu z liczbą umów objętych ryzykiem rozpala wyobraźnię w kancelariach, które szukają dla siebie dogodnej niszy do zagospodarowania. Te, które zbyt późno zainteresowały się sprawami frankowymi, dziś chcą zawładnąć rynkiem pozwów o sankcję kredytu darmowego. Ofiarą tego owczego pędu może paść nieświadomy konsument, nieznający realiów procesowych w sporze z bankiem. Jakie zagrożenie niesie za sobą wynajęcie do sprawy o SKD niedoświadczonego pełnomocnika prawnego? I jakie kryteria brać pod uwagę w 2026 roku, wybierając kancelarię do poprowadzenia sprawy przeciwko bankowi?

Z tekstu dowiesz się:

  • Dlaczego sprawy o sankcję kredytu darmowego stały się przedmiotem zainteresowania kancelarii, które do tej pory zajmowały się zupełnie innymi gałęziami prawa
  • Czym spory o SKD różnią się od spraw o kredyty indeksowane i denominowane kursem franka szwajcarskiego
  • Jakie kryteria powinna spełniać kancelaria, by konsument mógł bezpiecznie założyć, że jest ona w stanie dobrze poprowadzić jego sprawę o sankcję kredytu darmowego.

Kancelarie prawne liczą, że sankcja kredytu darmowego wypełni lukę po sprawach frankowych. Mało która jest jednak naprawdę gotowa na sądowe starcie z bankiem

Z kwartału na kwartał rośnie liczba pozwów sądowych, kierowanych przez konsumentów (i kancelarie odszkodowawcze) w związku z sankcją kredytu darmowego. Chodzi o spory inicjowane na tle art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, na mocy którego konsument może ubiegać się o darmowy kredyt w przypadku, gdy instytucja kredytowa dopuściła się uchybień skatalogowanych w tejże ustawie. Uprawnienie dotyczy kredytów konsumenckich w dowolnej walucie, o wartości nieprzekraczającej 255 550 zł. Na skorzystanie z oświadczenia o SKD konsument ma rok, licząc od dnia wykonania umowy.

Tylko od stycznia do końca września 2026 roku do sądów I i II instancji wpłynęło łącznie 19,5 tys. takich spraw. Najwięcej, aż 8284, zarejestrowano w III kwartale, z czego ponad połowę (4524) wszczęli konsumenci. Reszta to w zdecydowanej większości sprawy inicjowane po cesji wierzytelności – w tych sprawach powodem jest z reguły spółka z o.o. wyspecjalizowana w skupowaniu roszczeń wynikających z umów bankowych. Szacuje się, że najwięksi gracze z tego rynku mogą posiadać w swoim portfelu roszczenia wyceniane na pół miliarda złotych. Potencjał, który drzemie w tych pozwach, jest jednak znacznie większy i już teraz wycenia się go na setki miliardów złotych.

Oczywiście to, ile banki ostatecznie wydadzą na ryzyka prawne kredytów konsumenckich, zależeć będzie w dużej mierze od tego, jaki kształt przyjmie linia orzecznicza krajowych sądów (i TSUE), a także jaka będzie skłonność konsumentów do sądzenia się. Kancelarie prawne liczą rzecz jasna na to, że zainteresowanie pozwami o SKD będzie tylko rosnąć. Gdyby tak się stało, podmioty te miałyby zabezpieczone źródło zarobku na wiele lat do przodu. Paradoksalnie, na takim scenariuszu najbardziej zależy nie tym podmiotom, które od lat specjalizują się w sprawach przeciwko bankom. One nie muszą obawiać się o swoją przyszłość, bo z uwagi na wyrobioną markę są w stanie zapewnić sobie ciągłość dochodów bez względu na sposób, w jaki sądy podejdą do pozwów o SKD.

Kancelarie zaczynają walczyć o klienta w sprawach SKD. Problem w tym, że sankcja kredytu darmowego to nie to samo, co pozew o franki

Na sankcji kredytu darmowego najwięcej do zyskania mają kancelarie bez ścisłej specjalizacji, walczące o lepszą pozycję na rynku. Mamy tu przede wszystkim na myśli prawników, którzy zbyt późno wsiedli do pociągu z tabliczką „franki”, w związku z czym ze wzmożoną czujnością obserwują „rozkład jazdy” dla kierunku SKD. Podmioty te już teraz, mimo braku doświadczenia w prowadzeniu spraw przeciwko bankom, dodają sobie specjalizację w postaci sporów o franki i sankcję kredytu darmowego.

Metoda ta może świetnie zadziałać zwłaszcza w mniejszych miastach, w których wyspecjalizowane kancelarie frankowe po prostu nie istnieją: z perspektywy klienta wygodniejszą opcją jest sięgnięcie po pomoc prawnika „pod domem” niż szukanie jej kilkadziesiąt czy nawet kilkaset kilometrów dalej. Laik nie zdaje sobie sprawy, że powierzanie sprawy o SKD przypadkowej kancelarii, bez odpowiedniego researchu i porównania ofert, jest decyzją bardzo ryzykowną, która może przynieść opłakane skutki.

Nie zapominajmy, że sankcja kredytu darmowego, choć pod obecną postacią istnieje w polskim prawie od 2011 roku, dla sądów wciąż jest zagadnieniem relatywnie nowym. Przed 2024 rokiem pozwy o SKD były rzadkie, a kredytobiorcy podnosili argument sankcji głównie w sprawach inicjowanych przez same banki, upominające się o zwrot długu po wypowiedzeniu umowy. Popularyzację spraw o SKD zawdzięczamy przede wszystkim frankowym prawnikom, którzy, broniąc konsumentów przed roszczeniami banków, zaczęli zauważać w umowach kredytów konsumenckich powtarzalne i potencjalnie abuzywne wzorce.

Czołowym naruszeniem, którego dopuszczały się banki (i inne instytucje pożyczkowe) w relacjach z polskim konsumentem było kredytowanie kosztów kredytu i pobieranie z tego tytułu odsetek. TSUE zakwestionował tę praktykę w wyroku C-744/24 z 23 kwietnia 2026 roku. W efekcie banki zmieniły swoją ofertę, przestały naliczać i pobierać odsetki od skredytowanych kosztów (w II kwartale wydały na to 620 mln zł), a także przystąpiły do rozliczeń odsetek pobranych od dnia wydania unijnego wyroku.

Po wyroku TSUE sądy częściej zasądzają SKD. Wg nieoficjalnych danych, w niektórych sądach konsumenci już teraz wygrywają większość postępowań

Kwietniowe orzeczenie Trybunału stało się dla sądów krajowych bodźcem do zmiany podejścia w sprawach o SKD. Możemy się o tym przekonać, analizując najnowsze sprawozdania finansowe banków. Świetnym przykładem jest tu mBank S.A., który w II kwartale 2026 roku przegrywał prawomocnie 26,5 proc. spraw o sankcję kredytu darmowego. W III kwartale wskaźnik porażek wzrósł w tym banku do 35,7 proc. Orzecznictwo ewoluuje, ale wciąż w dużej mierze jest niekorzystne dla strony powodowej. Zdaniem części ekspertów prawnych, statystyka ta jest fałszowana przez pozwy kierowane do sądów po przeprowadzeniu odpłatnej cesji wierzytelności.

Nieoficjalnie mówi się o tym, że w niektórych sądach, między innymi w Warszawie, konsumenci, występujący przeciwko bankom we własnym imieniu, wygrywają już większość spraw o SKD. Podkreślamy jeszcze raz: są to na razie informacje nieoficjalne, niepoparte jednoznacznymi statystykami z sądów. Pewną przesłanką, świadczącą o tym, że prawnicy mają sporo racji, może być malejąca aktywność skupów wierzytelności, które jeszcze w I kwartale br. odpowiadały za ok. 73 proc. nowo składanych powództw o SKD. W III kwartale udział skupów w pozywaniu banków o sankcję wyniósł niewiele ponad 40 proc. Różnica jest kolosalna i naprawdę trudno tu mówić o przypadku.

Wniosek? Pozwanie banku we własnym imieniu, bez sprzedaży wierzytelności podmiotowi profesjonalnemu, jest z perspektywy konsumenta najlepszą opcją. Dzięki tej decyzji zachowuje on kontrolę nad przebiegiem sporu – to do niego należy ostatnie słowo w zakresie zawarcia ugody i to on najwięcej skorzysta na wygranej w sądzie. W przypadku cesji większość korzyści zawędrowałaby do skupu wierzytelności – konsument w takim układzie otrzymałby najprawdopodobniej niewielki ułamek kwoty roszczenia, jednocześnie wciąż odpowiadając przed bankiem z tytułu wykonywanej umowy (przedmiotem cesji jest bowiem prawo do pozwania banku, a nie dług wynikający z umowy i pozostający po stronie kredytobiorcy).

W przestrzeni publicznej panuje błędne przekonanie, że roszczenia z tytułu sankcji kredytu darmowego należy traktować jak „nowe franki”. Narracja ta jest skrajnie nieprawdziwa i stwarza u konsumenta fałszywe przekonanie, jakoby podważenie umowy kredytu konsumenckiego było prostą formalnością, niewymagającą od prawnika szczególnego doświadczenia czy umiejętności. Tymczasem prawda jest taka, że spory o SKD należą do szczególnie skomplikowanych: w odróżnieniu od hipotek frankowych nie mamy tu do czynienia z tak dużą powtarzalnością klauzul abuzywnych – wzorców są setki, jeśli nie tysiące, i każdy stanowi materiał na osobną historię procesową.

Co ważne, sędziowie krajowi rozpatrujący sprawy o SKD już w tej chwili podkreślają, że sama abuzywność klauzuli umownej nie oznacza automatycznie naruszenia obowiązków informacyjnych. A to właśnie uchybienia w tych obowiązkach stanowią przesłankę do zastosowania SKD, i to tylko w przypadkach, w których popełnione przez kredytodawcę błędy utrudniają konsumentowi obiektywną ocenę charakteru zobowiązania.

Niedoświadczony prawnik może przegrać w sądzie sprawę o SKD z… samym sobą. Finezyjna strategia przeciwnika procesowego nie będzie tu mieć większego znaczenia

Sprawy o SKD nie są i nigdy nie będą proste, ponieważ nikomu, poza stroną konsumencką, nie zależy na tym, by takie były. Sędziowie nie chcą masowych spraw o sankcję w swoich referatach i z całą pewnością będą wytykać prawnikom konsumentów nawet najdrobniejsze błędy. Nie dlatego, że mają coś przeciwko ochronie konsumenta. Dlatego, że scenariusz, w którym sądy rejonowe są zalewane procesami o SKD, jest skrajnie niekorzystny dla polskiego wymiaru sprawiedliwości.

Dodatkowo wskazać należy, że banki nie oszczędzają na prawnikach – korzystają z usług najlepszych kancelarii w kraju, które specjalizują się w ochronie interesów sektora. Podmioty te mają wieloletnią praktykę w reprezentowaniu banków, zarówno przed sądami powszechnymi, przed Sądem Najwyższym, jak i w TSUE. Prawnik z lokalnej kancelarii, który jeszcze 2 lata temu zajmował się sprawami rozwodowymi czy o podział majątku, brutalnie rzecz ujmując, nie ma wielkich szans w starciu z gwiazdami palestry, które na swoją renomę pracowały przez dziesięciolecia.

Brak doświadczenia u prawnika prowadzącego sprawę o SKD powoduje nierzadko, że w sądzie przegrywa on nawet nie w starciu z bardziej przekonującą argumentacją strony przeciwnej, a… z samym sobą. Z własnym brakiem wiedzy i merytorycznego przygotowania do procesu. Widać to doskonale po uzasadnieniach sądów w sprawach, w których roszczenie zostało oddalone. Sędziowie piszą wprost o próbach przenoszenia do tych postępowań argumentacji rodem ze spraw frankowych, co nie powinno mieć przecież miejsca.

Niedoświadczony prawnik tego nie wie – nierzadko cała jego wiedza opiera się na kilku kursach i kupionych wzorach pozwów, co skutkuje powtarzalnością argumentacji. Stąd już tylko krok od katastrofy: każda sprawa o SKD jest inna i w żadnej nie ma miejsca na rozwiązania typu „kopiuj-wklej”. Zaprawiony we frankowych bojach sędzia bardzo szybko zauważy, że pełnomocnik konsumenta nie dysponuje właściwie żadnymi sensownymi argumentami na podparcie roszczeń wskazanych w pozwie. W efekcie, pełnomocnik banku nie będzie nawet musiał szczególnie wysilać się, by przekonać sąd do oddalenia pozwu w całości, co przełoży się na obciążenie konsumenta kosztami postępowania.

Jeżeli jesteś konsumentem, który sądzi się z bankiem o SKD i masz podejrzenia, że źle wybrałeś prawnika, zaufaj swojej intuicji. W przypadku oddalenia roszczeń przed sądem I instancji poważnie rozważ zmianę pełnomocnika prawnego, tak aby szanse na rewizję wyroku w apelacji były jak największe. Brnąc w proces przy braku profesjonalnego wsparcia narażasz się na niepotrzebny stres i koszty. O negatywnych skutkach kiepsko poprowadzonej sprawy przekonał się kredytobiorca, który przegrał prawomocnie sprawę z bankiem, a następnie złożył skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego.

W postanowieniu I CSK 1165/26, wydanym 16 czerwca 2026 roku, SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przyczyną nie było to, że skarga była bezzasadna – nie doszło w ogóle do merytorycznego rozstrzygnięcia pytań strony skarżącej. Skarga kasacyjna na wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu została negatywnie zweryfikowana na etapie przedsądu. Od strony powodowej zasądzono na rzecz banku zwrot kosztów w wysokości 2700 zł.

Przyczyną negatywnej decyzji Sądu Najwyższego były, co szokujące, błędy w konstrukcji samego wniosku.

Pełnomocnik strony powodowej nie tylko przedstawił bardzo lakoniczne, ledwie kilkuzdaniowe uzasadnienie potrzeby zajęcia przez SN stanowiska dla pięciu różnych zagadnień prawnych. Niewłaściwie przywołał przepisy odnoszące się do samych zagadnień i nie wykazał oczywistej zasadności składanej skargi. Sytuacji tej najprawdopodobniej dałoby się uniknąć, gdyby kredytobiorca w porę zmienił pełnomocnika prawnego i powierzył poprowadzenie tej sprawy komuś z odpowiednim doświadczeniem, kto nie popełniłby tego rodzaju podstawowych błędów.

Jak wybrać kancelarię do poprowadzenia sprawy o SKD?

Skoro już wiemy, że wybór odpowiedniego prawnika do poprowadzenia sprawy o SKD ma strategiczne znaczenie, to spróbujmy odpowiedzieć na pytanie, jakie kryteria powinien spełniać dobry pełnomocnik.

Absolutną podstawą, jak zdążyliśmy już wcześniej wykazać, jest wąska specjalizacja kancelarii oraz wieloletnie doświadczenie prawnika w prowadzeniu spraw przeciwko bankom. Co oczywiste, doświadczenie to będzie w dużej mierze wynikało z wieloletniego prowadzenia sporów o kredyty frankowe. Podkreślenia wymaga, że na przestrzeni ostatnich lat kancelarie wyspecjalizowane we frankach zdobywały równolegle doświadczenie praktyczne w prowadzeniu innych spraw przeciwko bankom. Najlepsze podmioty tego typu na rynku podważały umowy kredytów konsumenckich na długo przed tym, jak sankcja kredytu darmowego zaczęła elektryzować opinię publiczną. Wówczas jednak, jak zostało wcześniej wspomniane, sprawy te były inicjowane głównie przez same banki, a prawnicy konsumentów kwestionowali treść umowy oraz sposób spełnienia przez przedsiębiorcę obowiązków informacyjnych w odpowiedzi na roszczenia zawarte w pozwie.

Kancelarie, które zajmowały się takimi sprawami 8-10 lat temu, ubiły grunt pod toczące się obecnie postępowania o SKD. Bez ich aktywności krajowe sądy nie zaczęłyby wysyłać pytań prejudycjalnych do TSUE, w efekcie czego Trybunał nie zająłby stanowiska w przedmiocie kredytowania kosztów kredytu. Konsument, który chce zwiększyć swoje szanse na wygraną w sprawie kredytu gotówkowego czy konsolidacyjnego, powinien skierować swoje kroki do takiego właśnie podmiotu, a nie tam, gdzie jest mu po drodze przez wzgląd na miejsce zamieszkania.

Na koniec jeszcze jedna drobna uwaga: wybierając kancelarię do napisania pozwu o SKD, warto zwrócić uwagę na to, w jakiej formie jest ona prowadzona. Najbezpieczniejszą opcją są kancelarie adwokackie lub radcowskie, które są związane rygorystycznymi zasadami zawartymi w kodeksie etyki i podlegają pod nadzór samorządów zawodowych. Podmioty tego typu muszą pilnie strzec tajemnicy zawodowej i jednocześnie są zobligowane do unikania konfliktu interesów. W przypadku kancelarii odszkodowawczych tego typu obostrzenia nie występują. Prowadzi to do kuriozalnych sytuacji, jak ta opisana przed kilkoma dniami przez portal money.pl. Jedna z największych kancelarii odszkodowawczych w kraju, działająca w modelu cesji wierzytelności, skontaktowała się z dużą firmą pożyczkową, przeciwko której prowadzi kilkaset spraw sądowych, z propozycją zawarcia dość kontrowersyjnego porozumienia. Firma, która skupiła wierzytelności konsumenckie, proponuje zawarcie pożyczkodawcy masowych ugód, zarówno dotyczących już otwartych sporów sądowych, jak i roszczeń, które nie zostały jeszcze objęte sporem.

W toku negocjacji kancelaria przekonywała pożyczkodawcę, że nawiązanie takiej współpracy zapobiegnie budowaniu się niekorzystnej linii orzeczniczej na rynku. Tym samym kancelaria działa na dwa fronty – z jednej strony buduje wizerunek podmiotu skoncentrowanego na ochronie praw konsumenta, z drugiej, gdy jest to dla niej akurat wygodne, jest gotowa sabotować proces kształtowania się prokonsumenckiej linii orzeczniczej w sprawach SKD. Warto wziąć to pod uwagę, decydując o wyborze pełnomocnika prawnego. Kancelarie odszkodowawcze mają bardzo sprawny marketing i działają niezwykle prężnie, zwłaszcza w Internecie. Za nachalną promocją nie zawsze jednak stoi rzetelna oferta, zaprojektowana z myślą o jak najskuteczniejszej ochronie najsłabszych uczestników rynku.

PODSUMOWANIE:

Spraw o sankcję kredytu darmowego nie powinniśmy porównywać do tych frankowych. Występują tu zupełnie inne podstawy do kwestionowania umów, zaś samych wzorców wprowadzonych do obrotu jest nie kilkanaście, a wielokrotnie więcej. Każda sprawa o SKD to osobna historia, wymagająca pogłębionej, indywidualnej analizy sądu. Aby taka sprawa mogła znaleźć korzystny finał w postaci zasądzenia SKD, niezbędne jest bezbłędne sporządzenie pozwu oraz pism procesowych.

Prawnik musi znać wszystkie słabe strony kwestionowanej umowy i wiedzieć, na jakie przepisy krajowe i unijne się powołać, celem wygrania sporu. Jego przeciwnikami będą najlepsi prawnicy na rynku, ściśle wyspecjalizowani w ochronie bankowych interesów. Szanse na to, że niedoświadczony, niewyspecjalizowany prawnik wygra z ich argumentacją, są bardzo nikłe. Konsument, który jest zainteresowany sankcją kredytu darmowego, może zwiększyć prawdopodobieństwo wygrania sprawy poprzez wybór odpowiedniego pełnomocnika prawnego.

Dobry prawnik do poprowadzenia sprawy o SKD to taki, który ma wieloletnie doświadczenie w kwestionowaniu umów kredytów frankowych. Ważne, by współpracował z kancelarią adwokacką lub radcowską o wąskiej specjalizacji, zajmującą się wyłącznie sprawami przeciwko bankom i innym podmiotom z rynku finansowego. Sugerujemy naszym czytelnikom, by unikali nawiązywania współpracy z kancelariami odszkodowawczymi, które już w tej chwili grają na dwa fronty i za kulisami próbują „układać się” z przeciwnikami procesowymi, jawnie kusząc ich korzyściami w postaci zablokowania rozwoju niekorzystnej linii orzeczniczej.

 

 

FrankNews
FrankNews
FrankNews.pl to portal informacyjny poświęcony tematyce rynku kredytowego oraz sporów konsumentów z bankami. Redakcja serwisu od 2014 roku śledzi rozwój orzecznictwa sądowego, zmiany w przepisach prawa oraz zjawiska wpływające na sytuację kredytobiorców w Polsce. Doświadczenia zebrane przy tworzeniu materiałów publikowanych wcześniej w mediach i portalach internetowych stały się podstawą do uruchomienia w 2020 roku serwisu FrankNews.pl — miejsca, w którym informacje dotyczące tej tematyki są gromadzone i prezentowane w formie bieżących wiadomości oraz analiz. Materiały publikowane na FrankNews.pl nie stanowią porady prawnej ani finansowej. Treści odzwierciedlają stanowisko ich autorów i służą przedstawieniu faktów, orzeczeń oraz kontekstu opisywanych wydarzeń. Materiały zamieszczone w serwisie Franknews.pl nie są substytutem dla profesjonalnych porad prawnych. Franknews.pl nie poleca ani nie popiera żadnych konkretnych procedur, opinii lub innych informacji zawartych w serwisie. Zamieszczone materiały są subiektywnymi wypowiedziami autorów.

Related Articles

Najnowsze