PLN - Polski złoty
CHF
4,47
poniedziałek, 23 maja, 2022

Czy podpisanie Aneksu do Umowy Kredytu umożliwiającego spłatę bezpośrednio w CHF zamyka drogę do jej unieważnienia?

W sierpniu 2011 roku weszła w życie tzw. ustawa antyspreadowa, której celem było wsparcie kredytobiorców walutowych poprzez wprowadzenie możliwości spłaty zadłużenia bezpośrednio w walucie obcej. Banki zaczęły proponować klientom podpisanie aneksów, na mocy których zmieniał się sposób spłaty kredytu. Wielu Frankowiczów skorzystało z tej możliwości i podpisało aneks dopuszczający spłatę rat bezpośrednio w szwajcarskiej walucie. Zakup franków w kantorach stacjonarnych lub internetowych pozwalał sporo zaoszczędzić, bo koszty spreadu walutowego były tam niższe niż w bankach.

Kiedy po latach Frankowicze zaczęli zalewać sądy pozwami przeciwko bankom, u niektórych osób pojawiły się wątpliwości, czy aneksowaną umowę można skutecznie zakwestionować i domagać się w sądzie jej unieważnienia lub odfrankowienia. Obawy te podsycane były retoryką banków, które nieustannie straszą Frankowiczów i próbują ich zniechęcić do składania w sądach pozwów.

Zgodnie z aktualnym orzecznictwem TSUE, Sądu Najwyższego i sądów powszechnych banki nie mają podstaw aby w sądach powoływać się na fakt „naprawienia” wadliwej umowy kredytowej w drodze aneksu. Zawarcie aneksu wprowadzającego możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w CHF pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na ocenę czy umowa jest ważna. Jeżeli nawet kredytobiorca podpisał aneks do umowy, nadal może żądać w sądzie jej unieważnienia lub odfrankowienia.

Przepisy kodeksu cywilnego

Kodeks cywilny w art. 385 odnosi się do niedozwolonych postanowień umownych, które nie są wiążące dla konsumenta. Według pkt (2) tego artykułu, oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Zapis ten wskazuje jednoznacznie, że późniejsze aneksy nie mają wpływu na abuzywność pierwotnej umowy, która oceniana jest na moment jej zawarcia.

Opinia Sądu Najwyższego

Takie samo stanowisko przyjął Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów SN z 20 czerwca 2018 r. nr III CZP 29/17. W treści przedmiotowej uchwały SN stwierdził, że skutkiem aneksu nie jest odnowienie zobowiązania, co potwierdza art. 506 § 2 k.c. Aneks nie stanowi również zgody kredytobiorcy na niedozwolone postanowienia umowne, gdyż jego celem nie jest uregulowanie za pośrednictwem tych postanowień stosunków stron, ale wręcz przeciwnie – ich wyeliminowanie z umowy i zastąpienie narzuconego arbitralnie przez bank kursu waluty, innym kursem opartym na bardziej obiektywnych kryteriach.

Co więcej, aby mówić o sanowaniu wadliwego postanowienia, konsument musi wyrazić na to świadomą wolę, a aneks musi być ściśle na to ukierunkowany. Samo wyrażenie zgody na zmianę sposobu wykonywania umowy poprzez zastąpienie lub uzupełnienie niedozwolonego postanowienia innym, nie jest tożsame z wyrażeniem woli uzdrowienia wadliwego postanowienia z mocą wsteczną.

Przeczytaj: Świetne wiadomości dla Frankowiczów z SĄDU APELACYJNEGO WE WROCŁAWIU

W podobnym tonie Sąd Najwyższy wypowiedział się w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt V CSK 382/18. SN stwierdził, że zmiana umowy w drodze aneksu mogłaby wywoływać skutek sanujący tylko w sytuacji, gdyby stanowiła wyraz „świadomej, wyraźnej i wolnej” rezygnacji kredytobiorcy/konsumenta z powoływania się na abuzywność postanowień i ewentualnie także nieważność umowy.

Sądy powszechne nie uznają „naprawiania” umów frankowych aneksami

Sądy krajowe wielokrotnie odnosiły się w wyrokach do kwestii braku wpływu aneksów zmieniających sposób wykonywania umowy na ocenę czy kwestionowane postanowienia są niedozwolone. Już w 2007 roku Sąd Okręgowy w Warszawie wydał ważny wyrok w sprawie o sygn. akt XXIV C 1094/14. Sprawa dotyczyła aneksu zmieniającego charakter umowy kredytu hipotecznego z indeksowanego na denominowany.

Sąd orzekł, że podpisanie aneksu i zmiana sposobu wykonywania umowy nie spowodowały zawarcia nowego zobowiązania przez kredytobiorców. W wyniku podpisanego aneksu kredytobiorcy nadal byli zobowiązani do spełnienia tego samego świadczenia, ale w inny sposób. Jeśli nie doszło do zmiany przedmiotu świadczenia, sąd może orzekać na temat wadliwości postanowień umownych, według stanu na moment zawarcia umowy.

Zobacz: Kolejne OSTRZEŻENIE dla Frankowiczów planujących zawrzeć ugody z bankami

Na temat braku znaczenia aneksu dla oceny ważności umowy Sąd Okręgowy w Warszawie wypowiedział się także w wyroku do sprawy o sygn. akt XXV C 1626/17. Sąd uznał, że aneks nie usuwa przyczyny uznania umowy za nieważną i nie zmienia niedozwolonego charakteru postanowień odnoszących się do mechanizmu indeksacji. Zgoda konsumenta na wiążący charakter niedozwolonych postanowień wystąpiłaby wyłącznie w sytuacji, gdyby wyraził swoją wolę w sposób świadomy i wyraźny.

Wyrok TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r. usunął wszelkie wątpliwości

Jeżeli wcześniej banki próbowały przed sądami udowadniać, że umowy kredytowe były sanowane w wyniku aneksów, to wyrok TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r. do sprawy C-19/20 nie pozostawia żadnych wątpliwości. Unijny trybunał jasno wskazał warunki, które musi spełniać aneks, aby uznać, że ma sanujący wpływ na umowę. Przed zawarciem aneksu konsument musi zostać uświadomiony co do niewiążącego charakteru niedozwolonych postanowień i wynikających z tego konsekwencji.

Bank musi zatem poinformować kredytobiorcę, że klauzule indeksacyjne są wadliwe i z mocy prawa nie wiążą go. Oznacza to, że umowa może zostać uznana za nieważną w całości lub w części. Według TSUE, dla uznania uzdrawiającego charakteru aneksu konieczne jest, by konsument świadomie zrezygnował z przysługującej mu ochrony, a także ze zwrotu nieprawnie pobranych przez bank środków.

Sprawdź: SZTUCZNA INTELIGENCJA dla Frankowiczów sprawdzi w 2 min czy możesz pozwać bank

Oczywistym jest, że aneksy podpisywane na mocy ustawy antyspreadowej nie wypełniały kryteriów niezbędnych, aby umowa została na ich mocy uznana za uzdrowioną, zgodnie ze świadomą wolą konsumenta. Warto podkreślić, że TSUE w przywołanym wyżej wyroku odniósł się bezpośrednio do ustawy antyspreadowej, wskazując że zawierane na jej podstawie aneksy nie mogą osłabiać ochrony przyznanej konsumentom na mocy art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13.

Aneks nie przeszkadza w unieważnieniu umowy

Podsumowując trzeba stwierdzić, że orzeczenia sądów krajowych i trybunału unijnego jasno wskazują, że banki nie mogą powoływać się na uzdrowienie umowy w wyniku aneksu dopuszczającego spłatę zadłużenia bezpośrednio w CHF. Kredytobiorcy frankowi, którzy podpisali aneks na mocy ustawy antyspreadowej nie muszą się obawiać, że wpłynie to na ocenę sądu czy umowa jest nieważna. Mogą zatem z powodzeniem zakwestionować taką umowę w sądzie i domagać się jej unieważnienia lub odfrankowienia.

 

FrankNews
FrankNews
FrankNews.pl składa się z ekspertów od spraw frankowych, prawników, dziennikarzy. Aktywnie śledzimy rozwój problematyki frankowej już od 2014 r, obserwujemy rozwój orzecznictwa oraz podmiotów oferujących pomoc prawną dla frankowiczów. Nasze artykuły regularnie publikowaliśmy w mediach oraz portalach internetowych. W 2020 r. postanowiliśmy stworzyć portal dzięki któremu każdy posiadacz kredytu frankowego znajdzie w jednym miejscu wszystkie niezbędne informacje. Tak powstał FrankNews.pl Materiały zamieszczone w serwisie Franknews.pl nie są substytutem dla profesjonalnych porad prawnych. Franknews.pl nie poleca ani nie popiera żadnych konkretnych procedur, opinii lub innych informacji zawartych w serwisie. Zamieszczone materiały są subiektywnymi wypowiedziami autorów.

Related Articles

Najnowsze